Nieuwsbegrip en andere begrijpend lezen methodes

Nieuwsbegrip is een veelgebruikte methode voor begrijpend lezen . Op de basisschool is het ontwikkelen van begrijpend lezen één van de belangrijkste onderdelen waar tijd aan wordt besteed. Elke week staat dit op het rooster als vak.

Welke methode de school van je kind hiervoor gebruikt, kan verschillen. Er zijn namelijk diverse uitgeverijen die een methode hebben ontwikkeld om dit vak goed te kunnen aanbieden. In dit artikel kun je lezen welke verschillende methodes er zijn en wat ze te bieden hebben.

Bekijk ook de artikelen en video’s over:

Begrijpend lezen in het basisonderwijs

We beginnen met het uitleggen van waarom begrijpend lezen zo’n belangrijke vaardigheid is op de basisschool. Begrijpend Lezen is de basis van veel andere vakken zoals rekenen en de zaakvakken aardrijkskunde, geschiedenis en biologie.

Rekenen is in de afgelopen jaren steeds taliger geworden. Er wordt kinderen geleerd hoe ze uit een verhaaltje de som kunnen halen. Als ze het verhaaltje dan niet goed kunnen lezen, zullen ze ook niet goed begrijpen welke strategie ze moeten toepassen om de som goed op te lossen. Ook zien we dat de Cito-toets Rekenen & Wiskunde behoorlijk talig is.

Tot en met halverwege groep 4 wordt deze nog voorgelezen door de leerkracht maar vanaf eind groep 4 moeten ze de toets al zelf lezen. Je zult dus wel begrijpen dat het belangrijk is dat je kind vooral begrijpt wat er staat geschreven. Voorwaarde is dat het technisch lezen goed op niveau moet zijn want als dat nog zwak is, wordt het begrijpen van een vraag of tekst ook heel moeilijk.

Wat is Nieuwsbegrip?

Eén van de meest gebruikte methodes op basisscholen is Nieuwsbegrip. De kans is groot dat jouw kind deze methode ook krijgt aangeboden, maar het kan natuurlijk zijn, dat de school van jouw kind, voor een andere methode heeft gekozen. 

Het kenmerk van Nieuwsbegrip is, dat de onderwerpen van de teksten die worden behandeld altijd actueel zijn. Hierdoor worden kinderen gemotiveerd om betrokken te zijn bij wat er speelt in de wereld. Uiteraard sluiten de onderwerpen aan bij de leeftijdscategorie van je kind. In de onderbouw zullen dan ook onderwerpen worden behandeld die wat dichterbij het kind staan. En in de bovenbouw zijn de onderwerpen al wat wereldser.

Door actuele teksten aan te bieden, kan de leerkracht ook meteen ingaan op een stukje algemene ontwikkeling. Denk maar eens aan onderwerpen als klimaatdemonstraties door scholieren, telefoonverbod op de fiets of over hoe op scholen wordt omgegaan met het Coronavirus? Soms zijn de onderwerpen wat zwaarder en een andere keer weer wat luchtiger. De redactie van Nieuwsbegrip zorgt ervoor dat hier voldoende afwisseling in zit.

Ook kunnen scholen zelf meedenken over onderwerpen die ze graag behandeld willen zien. Zo kunnen kinderen betrokken worden bij het insturen van onderwerpen waar ze graag meer over zouden willen weten. Omdat niet elk nieuwsonderwerp geschikt is voor kinderen, zorgt de redactie ervoor dat hier een zorgvuldige afweging in wordt gemaakt. 

Nieuwbegrip teksten en opdrachten

Elke week wordt er dus een tekst behandeld met opdrachten over een actueel onderwerp uit het nieuws. Samen met het jeugdjournaal, wordt er ook een videofilmpje gemaakt, zodat kinderen niet alleen hoeven begrijpend lezen, maar ook het begrijpend luisteren wordt geactiveerd. Met beeld en geluid wordt het onderwerp voor kinderen nog eens extra goed uitgelegd. 

De wekelijkse tekst die de leerkracht behandelt, heeft altijd als doel dat er actief wordt gelezen. De rol van de leerkracht is hierin ontzettend belangrijk. Hij heeft namelijk de taak om het denken hardop voor te doen. De leerkracht geeft als het ware het goede voorbeeld, hoe je met verschillende strategieën de tekst kunt begrijpen. Deze strategieën zijn namelijk heel belangrijk om de tekst als het ware te ontleden. Meestal gebeurt dit met hulp van het digibord, waarbij stukjes tekst in beeld komen en de leerkracht hardop denkt hoe hij de informatie zo goed mogelijk kan begrijpen. 

Werkbladen Begrijpend Lezen Groep 7-8 (Gratis)

Leesstrategieën Begrijpend lezen Nieuwsbegrip

Alle methodes voor Begrijpend Lezen werken met leesstrategieën. Het leren en toepassen van deze strategieën zijn erg belangrijk om de informatie uit de tekst goed te kunnen begrijpen. Deze strategieën zijn een middel en nooit een doel op zich. Nieuwsbegrip werkt met de volgende leesstrategieën. 

  • voorspellen & voorkennis activeren
  • ophelderen van onduidelijkheden
  • samenvatten
  • vragen stellen
  • verbanden leggen

Voorspellen & Voorkennis activeren

Door vooraf te kijken naar de tekst en te ontdekken waar de tekst over gaat, wordt er alvast voorkennis in de hersenen geactiveerd. Stel dat de tekst gaat over de vervuiling van de oceaan, dan wordt er samen met de kinderen alvast gebrainstormd wat ze daar al over weten? Aanhaken bij kennis dat al paraat is in de hersenen, heeft een absolute meerwaarde om nieuwe informatie beter te begrijpen. Voorspellen waar de tekst over gaat, gebeurt door de titel en de tussenkopjes te lezen en de plaatjes te bekijken. 

Ophelderen van onduidelijkheden

Soms komen er woorden in een tekst voor die de kinderen niet kennen. Dat kan ervoor zorgen dat de tekst dan niet goed wordt begrepen. Het praten over deze onduidelijkheden zorgt ervoor dat de tekst beter te begrijpen is. Kinderen worden daarbij gestimuleerd om mee te denken hoe ze er zelf achter kunnen komen wat het woord kan beteken. Door bijvoorbeeld terug te lezen of verder te lezen kan het woord alsnog betekenis krijgen. 

Samenvatten

Door kinderen uit te dagen de tekst samen te vatten, halen ze de hoofdlijnen uit het verhaal. “Vertel mij eens in 2 zinnen waar deze tekst over gaat?” Zo moet je kind nadenken wat belangrijke informatie is en welke informatie weggelaten kan worden.

Bekijk hier een video met uitleg over het samenvatten van een tekst:

Vragen stellen

Tijdens het lezen van de tekst zal de leerkracht je kind uitdagen om zelf vragen te stellen. “Hé, wat denk jij wat er nu gaat gebeuren?” of “Denk jij dat Timo zin heeft om dit klusje voor zijn moeder te moeten doen?” Vragen stellen over de tekst zorgt ervoor dat kinderen beter nadenken over het verloop. 

Verbanden leggen

Het leggen van verbanden in de tekst is één van de belangrijkste leesstrategieën. Hierdoor krijgt je kind namelijk beter inzicht in oorzaak en gevolg situaties. Het herkennen van signaalwoorden is hierin erg belangrijk. Dit zijn woorden die 2 zinsdelen aan elkaar verbindt, zoals; maar, daarentegen, want, zoals, daarom, enz.

Door deze woorden te herkennen en te begrijpen wat ze betekenen, wordt de betekenis van de tekst duidelijk. Bijvoorbeeld; het regent maar ik word niet nat. Het woordje ‘maar’ geeft hierbij een tegenstelling aan.

Een ander voorbeeld; ik heb buikpijn want ik heb 2 hotdogs gegeten. Hierbij geeft het woordje ‘want’ in het eerste zinsdeel een oorzaak aan van het tweede zinsdeel. Met het herkennen van signaalwoorden kan je kind verbanden leggen in de tekst. Dit helpt bij het begrijpen. 

Nieuwsbegrip niveaus

Niet alle kinderen kunnen even goed lezen. Zowel op het technisch lezen niveau als op begripsniveau kunnen kinderen problemen ervaren. Daarom heeft Nieuwsbegrip verschillende niveaus ontwikkeld, zodat alle kinderen in de klas mee kunnen doen met hetzelfde onderwerp maar op hun eigen niveau. De niveaus waar Nieuwsbegrip mee werkt zijn:

  • AA-Alfa: voor nieuwkomers (NT2 kinderen die een andere moedertaal spreken) en speciaal onderwijs
  • AA niveau: vaardigheidsniveau vanaf AVI E3 tot en met AVI E4
  • A niveau: vaardigheidsniveau M5 tot en met M7
  • B niveau: vaardigheidsniveau M7 tot en met >M8
  • C niveau: vaardigheidsniveau >M8

Nieuwsbegrip Thuis

Met Nieuwsbegrip Thuis kun je als ouder maandelijks met een placemat in pdf formaat, op speelse wijze oefenen met je kind. Scholen kunnen deze placemat verspreiden onder ouders. De placemat is voor ouders een hulpmiddel om samen met je kind te werken aan het uitbreiden van de woordenschat en het vergroten van de kennis van de wereld. De onderwerpen sluiten aan bij de onderwerpen die ook op school worden behandeld.

De placemat is vooral geschikt voor kinderen van groep 5 t/m groep 8, die met niveau A of B werken. Mocht je het fijn vinden om samen met je kind op een speelse manier te oefenen met begrijpend lezen, dan kun je de leerkracht vragen of de placemat beschikbaar is voor ouders. Niet alle scholen hebben dit namelijk in hun pakket zitten. 

Begrijpend Lezen methode: wat is er nog meer?

Begrijpend Lezen methode: wat is er nog meer?

Behalve Nieuwsbegrip zijn er ook nog andere methodes waar een basisschool voor kan kiezen. Dit zijn de methodes die het meeste voorkomen:

  • Grip op Lezen
    Deze methode werkt met diverse verhalen en teksten welke niet direct actueel zijn. Ook kan er met deze methode worden gedifferentieerd op verschillende niveaus. Dit vooral gedaan op instructieniveau of door extra uitdagende opdrachten te geven. De methode Grip op Lezen kan samen met Leeslink ingezet worden. 
  • Leeslink
    Leeslink is een digibord methode en sluit aan bij actuele onderwerpen. Bij Leeslink wordt er behalve verschillende leesstrategieën met name aandacht besteed aan de herstelstrategie. Hierbij leren kinderen wat ze moeten doen als ze de tekst niet goed begrijpen of een woord niet herkennen. Ze krijgen hierbij hulp van leeshulpjes en woordschema’s. 
  • Atlantis
    Deze methode werkt met een geïntegreerde aanpak. Dat betekent dat er aandacht wordt besteed aan zowel technisch lezen als begrijpend lezen tijdens de lessen. Het leesplezier staat in deze methode voorop.
  • Actief leren lezen
    Waar de meeste methodes pas beginnen met hun aanbod in groep 4, begint de methode Actief leren lezen al in groep 3. Vanaf het begin staan de begrijpend leeslessen tussen de technisch leeslessen. Kenmerkend is dat ze in deze methode geen illustraties hebben toegevoegd. Dit heeft te maken met het feit dat kinderen hierdoor niet gaan raden waar de tekst over zal gaan, maar echt moeten gaan lezen om het onderwerp te begrijpen. 
  • Close Reading
    Close Reading is geen methode uit een lesboek, maar is een aanpak die bij elke tekst toegepast kan worden. Het is een verdiepende manier van begrijpend lezen, waarbij de inhoud centraal staat. Kinderen leren de tekst begrijpen door hier actief mee aan de slag te gaan. Dit doen ze door bijvoorbeeld aantekeningen te maken, samen te vatten, herlezen, samenwerken, discussiëren, enz. De leerkracht kan voor elke willekeurige tekst kiezen die de kinderen aan zal spreken. Dit kunnen ook teksten uit tijdschriften, kranten of leesboeken zijn. Hierdoor verhoog je de betrokkenheid van kinderen omdat je keuze hebt in diverse teksten die kinderen aanspreken. 

Begrijpend Lezen methode vergelijken

Als je al deze begrijpend lezenmethodes vergelijkt, zie je dat er zowel overeenkomsten zijn als verschillen. De meeste methodes werken in ieder geval met vergelijkbare leesstrategieën en verschillende soorten teksten. De ene methode zal hiervoor een actueel onderwerp kiezen en de andere methode heeft ieder leerjaar dezelfde teksten in een boek staan. Daarbij worden sommige methodes ondersteunt met filmpjes en anderen niet. 

Scholen zullen in ieder geval moeten voldoen aan de leerlijnen voor begrijpend lezen. En dan maakt de methode niet zoveel uit. Wat wel heel belangrijk is, is de manier waarop de leerkracht de methode aanbiedt. De rol van de leerkracht is namelijk bij begrijpend lezen erg groot. Het hardop denken, het aanbieden van de verschillende leesstrategieën is een continue en terugkerend proces. 

Je kind helpen bij Begrijpend Lezen

Om je kind te helpen zich te ontwikkelen in het Begrijpend Lezen, kun je vooral veel oefenen met woordenschat uitbreiding. Benoem eens een synoniem voor een eenvoudig woord, bijvoorbeeld; “we gaan de ramen zemen” i.p.v. “we gaan de ramen schoonmaken”. Zo leert je kind dat zemen een synoniem is voor schoonmaken.

Ook blijft voorlezen erg belangrijk voor de taalontwikkeling. Of je kind nu in de onderbouw zit of in de bovenbouw, vaak vinden ze het heerlijk als jij als ouder voorleest. En nu je weet dat dit ook nog eens goed is voor het ontwikkelen van het Begrijpend Lezen, is dat des te meer een reden om het gewoon te doen. 

FAQ

Wat is Nieuwsbegrip XL?

Nieuwsbegrip XL biedt aan kinderen de mogelijkheid om in te kunnen loggen in een digitale leeromgeving. Zo kunnen kinderen thuis ook aan de slag met de opdrachten.

Hoe werkt Nieuwsbegrip?

Nieuwsbegrip werkt met actuele onderwerpen die in het nieuws aan de orde zijn. Elke week staat er een onderwerp centraal. Behalve teksten worden er ook video filmpjes getoond over het onderwerp.

Hoe lang zijn de nieuwsbegrip filmpjes?

De nieuwsbegrip filmpjes duren meestal maar een paar minuten. 

Bronnen:
Nieuwsbegrip.nl
Malmberg.nl
Delubas.nl

Werkbladen Begrijpend Lezen Groep 7-8 (Gratis)

Marja Wouda

Marja (MSEN) is Remedial Teacher, Intern Begeleider, Kindercoach en behaalde een Bachelor of Education (PABO) en een Master SEN.

Gerelateerde artikelen

Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *