Letters leren schrijven, hoe help je jouw kind?

Geconcentreerd zie je jouw kind de letters die de leerkracht heeft aangeboden thuis oefenen. Letters leren schrijven, dat is nog niet zo makkelijk.

Zeker als de fijne motoriek nog niet zo sterk ontwikkeld is, kost het best veel energie om die lettervormen goed te schrijven.

Als ouder wil je je kind graag helpen, maar wat is nu de juiste manier om de letters goed aan te leren? In dit artikel lees je hoe je je kind kunt ondersteunen bij het juist schrijven van de letters. En wat mag je verwachten van je kind? Wanneer is je kind toe aan het schrijven van letters. En wat kun je als ouder doen als je ziet dat je kind het lastig vindt.

Bekijk ook:

Letters schrijven op de basisschool

Nog voor je kind naar de basisschool gaat, oefent hij al met de voorwaarden van het kunnen schrijven van letters. Om goed te kunnen schrijven, is het namelijk nodig om de fijne motoriek goed te beheersen. Die kleine vingers moeten eerst nog leren om een potlood goed vast te kunnen houden. Dit doet je kind door te tekenen, te krassen en te krabbelen. En waar het eerst nog stevig in de knuistjes wordt vastgehouden, gaat het klemmen van het potlood tussen de vingers steeds beter. Als je kind dat nog lastig vindt voordat hij naar de basisschool gaat, is dat nog niks om je ongerust over te maken.

Als je kind de overstap naar de basisschool maakt, dan gaat de leerkracht verder met het ontwikkelen van de fijne motoriek. Behalve de fijne motoriek wordt er ook gewerkt aan de grove motoriek. Deze lichamelijke ontwikkeling is belangrijk voor o.a. het leren schrijven van letters en ook de cijfers.

Letters leren groep 1

In groep 1 ligt de nadruk nog niet op het leren schrijven van letters. Het gaat er in deze fase vooral om dat je kind leert de fijne motoriek te ontwikkelen. Er wordt in de klas dan ook volop getekend en geknutseld. Ook het werken met bijvoorbeeld een kralenplank, waarbij de vingers bezig zijn met kleine kraaltjes op de juiste plek te leggen, is een belangrijke oefening voor het ontwikkelen van de fijne motoriek. In de klas is er vaak een schrijfhoekje gecreëerd waar kinderen kunnen oefenen met letters. Er kan worden gestempeld, gekleid of op andere manieren worden geknutseld om het letterbeeld en de fijne motoriek te oefenen.

Kinderen vinden het vaak erg leuk om betekenisvolle briefjes te maken voor bijvoorbeeld opa en oma. In de schrijfhoek kan je kind hier volop mee experimenteren. Hij leert hier dat geschreven taal een betekenis heeft. Dat je een boodschap aan iemand kan geven waardoor de ander begrijpt wat je bedoelt. Zo kunnen kleuters werken aan het thema post, waarbij er volop wordt geoefend met het ‘schrijven’ van briefjes en er zelfs een wandeling naar de brievenbus wordt gemaakt om de brief voor opa en oma op de post te doen.

De nadruk in groep 1 ligt dus nog niet zozeer op het correct kunnen schrijven van de letters, maar meer op de bewustwording van het feit dat het schrijven van letters, woorden en zinnen betekenis hebben voor jezelf en de ander. Daarnaast ligt vooral de nadruk op het ontwikkelen van de fijne motoriek. Dus tekenen en knutselen en werken met ontwikkelingsmateriaal is belangrijk.

Letters leren groep 2

In groep 2 gaat het leren schrijven van letters al wat meer vormen aannemen. Maar ook in deze fase is het vooral belangrijk dat je kind begrijpt waar letters voor bedoeld zijn en dat de fijne motoriek zich steeds beter ontwikkelt. Vaak zijn kinderen in groep 2 al in staat om hun eigen naam boven een zelfgemaakte tekening te zetten. Je ziet je kind strepen maken die lijken op herkenbare letters, maar vaak is het vooral nog meer tekenen dan echt vloeiende letters schrijven. Dat is geen enkel probleem. Het echt leren schrijven van de letters komt pas in groep 3 aan de orde.

Ook is het aanbod in groep 2 afhankelijk van het feit hoever je kind al is in zijn eigen ontwikkeling. Sommige kinderen zijn totaal nog niet bezig met het schrijven van letters, terwijl andere kinderen al wel interesse tonen en graag willen leren schrijven. De leerkracht van je kind kan hierop inspelen door een gericht aanbod te doen. Er zijn bijvoorbeeld schrijfschriftjes voor groep 2 kinderen die de leerkracht kan aanbieden.

Als je kind in groep 2 nog niet toe is aan het schrijven van letters, dan is dat geen probleem. In groep 3 wordt er vanaf het begin aandacht besteed aan het schrijven. Het is wel belangrijk dat je kind de voorwaarden voor het leren schrijven goed beheerst. Het hanteren van een juiste pengreep bijvoorbeeld, is iets waar in groep 2 al aandacht voor is.

De leerlijnen voor groep 1 en 2

  • verhalende teksten, vooral expressief
    (bijv. bij tekeningen, briefjes en kaarten voor anderen, verhalen/boekjes)
  • af en toe informatieve teksten
    (bijvoorbeeld berichtjes met eigen nieuws voor op het nieuwsprikbord)
  • af en toe instructieve teksten
    (bijv. recepten)
  • teksten die functioneel zijn voor eigen (spel)activiteiten:
    lijstjes (bijv. een boodschappenlijstje voor de winkelhoek of een bestellijst voor de ‘bakker’) , menukaarten, uithangborden, reclameborden)
  • schrijfdoelen hebben vooral betrekking op plezier verschaffen en op informeren
  • (losse) woorden (bijv. labels, lijstjes of bij een tekening)
  • zinnen (bijv. bij een tekening, of op een kaart of briefje)
  • schrijven via tekenen, krabbelen, via letterachtige vormen, via letter-/tekenreeksen, via schrijven via spontane spelling
  • schrijven is ook naschrijven en nastempelen, en typen op de computer

Letters leren groep 3

Als je kind in groep 3 zit van de basisschool, is leren schrijven een belangrijk onderdeel van de dag. Elke dag wordt er geoefend met het correct leren schrijven van de letters en de uiteraard ook de cijfers. De vorm wordt belangrijk en het kunnen schrijven tussen de lijnen. De werkboekjes die ze hiervoor gebruiken hebben in het begin vaak nog grote afstanden tussen de lijnen, omdat de fijne motoriek nog niet altijd even sterk ontwikkeld is. Ook staan er hulplijnen in het schrift zodat je kind weet hoe lang een lus van bijvoorbeeld de letter ‘j’ moet. Of tot hoe hoog het stokje van de letter ‘h’ geschreven moet worden.

Behalve letters schrijven, leert je kind ook de lettertekens te schrijven, zoals het uitroepteken, het vraagteken en de komma.

Waar moet je kind allemaal op letten tijdens de schrijfles:

  • rechtop zitten met je rug een klein beetje gebogen
  • de stoel is netjes aangeschoven
  • beide voeten stevig op de grond
  • houd een beetje ruimte over tussen de tafel en je buik (er moet een vuist tussen passen)
  • het hoofd mag iets gebogen, maar niet te dicht met je neus op het papier
  • de ellenbogen een beetje naar buiten gebogen
  • het potlood een beetje losjes in de hand, niet te stevig vastpakken want daar krijg je kramp van in je vingers
  • de niet-schrijvende hand houdt het blaadje of schriftje vast
  • het blaadje of schriftje ligt een beetje schuin op je tafel
Letters leren groep 3

Om een goed handschrift in groep 3 te ontwikkelen, is het belangrijk dat de leerkracht regelmatig ontspanningsoefeningen doet waarbij ook de motoriek aandacht krijgt. Deze oefeningen zijn zo leuk, dat je ze als ouder thuis ook met je kind kunt doen:

  • ga rechtop staan en maak grote cirkels met je armen. Vier keer naar voren en vier keer naar achteren
  • vouw je handen in elkaar en maak kleine rondjes met de polsen
  • houd je hand gestrekt voor je en doe net alsof je een schroef in de muur draait
  • ga zitten aan de tafel en houd je handen plat op de tafel. Draai je handen nu rustig om en weer terug. Doe dit een paar keer  met beide handen tegelijk. Probeer daarna eens of het lukt om met de ene hand op de handpalm te beginnen en de andere hand op de rug en draai dan tegelijk om en om
  • pak een potlood aan de onderkant met je duim, wijsvinger en middelvinger vast. Klim nu naar boven tot je bij de potloodpunt bent
  • laat je handen even lekker wapperen
  • tik met elke vinger je duim aan. Doe dit met beide handen tegelijk
  • klap met je handen voor je buik en dan achter je rug. Doe dit 10 keer
  • maak van je handen een vuist en doe weer open. Doe dit een paar keer achterelkaar

Letters aan elkaar schrijven

Voorheen werd er vaak verbonden schrift aan kinderen aangeboden, maar tegenwoordig zijn er ook scholen die ervoor kiezen om de kinderen het blokschrift aan te bieden. In ieder geval hebben kinderen aan het eind van de basisschool, in groep 8, een eigen handschrift ontwikkeld. Dit kan verbonden schrift zijn, blokschrift of zelfs een gemengd handschrift. Een eigen ontwikkeld handschrift zorgt ervoor dat kinderen vlot kunnen schrijven.

Het belangrijkste doel van een handschrift, is dat het duidelijk leesbaar moet zijn en dat je kind een vlot schrijftempo heeft. Of dat nu verbonden schrift is of blokschrift, dat maakt niet uit. Scholen mogen dan ook zelf bepalen hoe ze kinderen leren schrijven.

Beide manieren van schrijven zijn voor kinderen vaak een motorische uitdaging. Zo vraag het verbonden schrift meer boogjes en golvende lijnen en het blokschrift meer diagonale lijnen en letters die aan elkaar gespiegeld zijn. Ook zien we bij het blokschrift dat kinderen meer moeten nadenken over het begin van de letter. Er zijn dus geen sterke argumenten te bedenken waardoor een verbonden schrift de voorkeur heeft ten aanzien van het blokschrift en andersom.

Letters schrijven oefenen

Als je ziet dat je kind moeite heeft met het schrijven van de letters die hij op school krijgt aangeleerd, dan is het goed om dit met de leerkracht te bespreken. Ga dus niet direct zelf aan de slag met je kind, want het is belangrijk dat de letters op de juiste manier worden geoefend.

Op school krijgt je kind instructie over de schrijfwijze van een letter, als je als ouder vervolgens jouw manier gaat aanbieden, kan je kind in de war raken. Overleg dus met de leerkracht wat je kunt doen om je kind te helpen de letters op de goed manier te laten oefenen. Misschien kun je een extra schrijfschriftje meekrijgen waar je kind thuis mee kan oefenen. Als je kind dat niet fijn vindt kun je je ook richten op het ontwikkelen van de fijne motoriek. Ga samen knutselen, tekenen en verhaaltjes schrijven. Laat je kind vooral kiezen wat hij zelf leuk vindt, anders zal de motivatie al snel verdwijnen. Ook spelen met constructiemateriaal zoals lego, kan goed helpen bij het ontwikkelen van de fijne motoriek.

Leren schrijven app

Tegenwoordig zijn er ook hele leuke apps ontwikkeld om je kind te helpen bij het leren schrijven. Deze apps bieden op spelenderwijze oefeningen voor het schrijven van de juiste letters. Soms worden ook de cijfers erbij aangeboden. Dat is een mooie bijkomstigheid om beiden goed te oefenen:

  • Letterschool NL
  • Letterschool Blokletters
  • Woordjes leren schrijven
  • ABC Handschrift
  • Letters schrijven met Tracy
  • Letters lezen en schrijven

Letters schrijven werkblad

Op internet zijn er veel werkbladen te vinden om uit te printen en je kind te laten oefenen met het leren schrijven van de letters. Het is belangrijk dat je als ouder goed kijkt naar de manier waarop het werkblad de letters aanbiedt. Als je kind op school bijvoorbeeld het verbonden schrift krijgt aangeboden, dan is het belangrijk dat je thuis dezelfde schrijfwijze aanbiedt. Je kind kan in de war raken als hij verschillende schrijfwijzen krijgt aangeboden. Als je twijfelt kun je altijd even met de leerkracht overleggen of je de juiste werkbladen hebt gekozen.

Marja Wouda

Marja (MSEN) is Remedial Teacher, Intern Begeleider, Kindercoach en behaalde een Bachelor of Education (PABO) en een Master SEN.

Gerelateerde artikelen

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *