Cijfers leren schrijven, hoe help je jouw kind?

Geconcentreerd zit jouw kind te schrijven aan de tafel. Het potlood vastgeknepen tussen zijn vingers en het puntje van zijn tong uit zijn mond. Cijfers leren schrijven is nog niet zo makkelijk.

Daarbij wordt er tegenwoordig steeds meer gebruik gemaakt van de computer, waardoor je je misschien afvraagt waarom er nog steeds schrijfonderwijs wordt aangeboden. Leren schrijven is nog steeds heel belangrijk, niet alleen voor een leesbaar handschrift, maar ook voor andere ontwikkelgebieden. Zie jij dat jouw kind worstelt met het schrijven van cijfers, lees dan dit artikel om erachter te komen hoe je als ouder je kind hierbij kunt helpen.

Bekijk ook:

Cijfers leren schrijven groep 1

Misschien verwacht je het niet, maar al in groep 1 gaat je kind aan de slag met het leren schrijven van cijfers. Dit gaat nog niet volgens het vaste patroon in een schriftje en in hokjes, maar spelenderwijs met verschillend materiaal. De aandacht gaat hierbij vooral uit naar het ontwikkelen van de fijne motoriek. In deze fase leert je kind knippen, plakken, tekenen en kleuren. Allemaal oefeningen voor het ontwikkelen van de fijne motoriek. Ook werkjes als het leggen van kraaltjes in de kralenplank, vingerverven, kleien en propjes crêpepapier plakken, zijn oefeningen die als voorbereiding van het leren schrijven dienen. Thuis kun je als ouder dus ook gerust aan de slag met deze activiteiten, om je kind te stimuleren in de fijne motoriek. De kleine vingers van jouw kleuter zijn nu volop bezig zich te ontwikkelen, om in groep 2 al wat meer richting het leren schrijven te gaan.

Cijfers leren schrijven groep 2

Bij de start van groep 2 heeft je kind dus al volop geoefend met het ontwikkelen van de fijne motoriek. Het voorbereidend schrijven is één van de belangrijkste ontwikkelgebieden waar in de kleuterperiode aandacht aan wordt besteed. In groep 2 leert je kind steeds beter om te gaan met het hanteren van het potlood. Waar je kind misschien in groep 1 het potlood nog volledig met zijn knuistje vasthield, leert hij in groep 2 steeds beter zijn vingers te gebruiken. We noemen het op de juiste wijze vasthouden van het potlood, de pengreep. Als het jouw kind nog niet lukt om dit goed te doen, is dat nog geen probleem. De leerkracht zal hier spelenderwijs steeds meer aandacht aan geven, zodat je kind bij aanvang van groep 3 de pengreep al redelijk goed beheerst.

Voordat je kind de cijfers leert schrijven, is het belangrijk dat er al enig begrip is van de relatie tussen het cijfersymbool en de hoeveelheid. Want wat betekent eigenlijk 1, 2, 3, enz.? In groep 2 wordt dan ook volop aandacht besteed aan het herkennen van deze cijfersymbolen en de hoeveelheid die daaraan gekoppeld is. Als ouder kun je samen met je kleuter oefenen om de cijfersymbolen te herkennen en te benoemen. Maar vergeet niet vooral te oefenen met de fijne motoriek. Aan de tafel knutselen, tekenen, kleuren en puzzelen is net zo belangrijk.


Aan het eind van groep 2 kan de school ervoor kiezen om je kind alvast een oefenschriftje te geven met daarin de cijfersymbolen. Hierbij gaat het vaak om het overtrekken van de cijfersymbolen waarbij je kind leert om de juiste richting te hanteren.

Cijfers leren schrijven in groep 3

In groep 3 gaat het echte schrijfwerk vaak beginnen. Je kind zit aan een tafeltje, heeft een dik schrijfpotlood van de leerkracht gekregen en een schriftje waarin hij de cijfers leert schrijven. Het vasthouden van het potlood in de juiste pengreep is belangrijk en de leerkracht zal dit goed in de gaten houden en waar nodig corrigeren. Behalve het goed hanteren van het potlood, is de juiste schrijfhouding ook belangrijk. Het zitten met een licht gebogen rug, niet te dicht met de neus op het papier en het schriftje een beetje scheef op de tafel. Ook zal je kind steeds meer aangeven welke hand zijn voorkeur heeft om mee te schrijven.

Sommige kleuters kunnen vrij lang geen voorkeur laten zien, maar meestal in groep 3 is dit wel duidelijk. Het oefenen van de cijfers vindt vaak plaats in het rekenschriftje. In groep 3 wordt vaak eerst gewerkt met een werkboek waarin je kind alleen maar de cijfers hoeft in te vullen. Het oefenen met het schrijven van de cijfers in hokjes op ruitjespapier komt pas later. Thuis kun je je kind stimuleren om de juiste schrijfhouding aan te nemen. Dus niet hangen over de tafel of het hoofd laten ondersteunen door de andere hand, corrigeer op positieve wijze zodat je kind leert dat dit belangrijk is.  

Cijfers leren schrijven in groep 4 en 5

Nu je kind steeds beter kan schrijven zie je ook het verschil in de motoriek ontstaan. Eerst gebruikte je kind vooral nog de hele arm om te schrijven, maar in groep 4 gaat je kind steeds meer zijn pols gebruiken. Daardoor lukt het nu ook beter om van een werkschrift over te stappen naar een rekenschrift met ruitjes. In het begin is dit vaak nog een hele toer, omdat niet alleen het schrijven in een hokje, maar ook de structuur moeten aanbrengen in een leeg schriftje best moeilijk is. In groep 4 zijn de hokjes in het rekenschrift vaak nog groot, maar in de loop van het jaar zullen de hokjes steeds kleiner worden. Bij sommige kinderen duurt het netjes schrijven van de cijfers in de hokjes wat langer. Met name jongens hebben vaak meer tijd nodig dan meisjes, om netjes te leren schrijven. 

In groep 5 werkt je kind voornamelijk alleen nog maar in rekenschriftjes met ruitjes. Tegenwoordig wordt er ook veel gerekend middels een Chromebook, maar het schrijven van cijfers met een potlood blijft een belangrijke oefening. Zie jij dat jouw kind nog steeds veel moeite heeft met het leesbaar schrijven van de cijfers, dan is het vooral belangrijk om aandacht te besteden aan het juist schrijven van de cijfersymbolen. Waar begin je met het schrijven van een 2 of een 8? Het oefenen van de schrijfrichting is belangrijker dan alleen het oefenen van de fijne motoriek middels tekenen of knippen. Het gaat er vooral om dat je kind leert hoe een cijfer op de juiste manier moet worden geschreven. Als ouder kun je je kind helpen bij het oefenen van de juiste schrijfwijze van de cijfers.

Cijfers schrijven groep 6 t/m 8

Je kind zit inmiddels in de bovenbouw van de basisschool en kan behalve de cijfersymbolen 1 t/m 9 ook de grotere getallen herkennen benoemen en schrijven tijdens het rekenen. Omdat de getallen steeds meer oplopen in waarde zoals honderdtallen, duizendtallen en miljoentallen, is het belangrijk dat je kind de cijfers goed heeft leren schrijven. Als je merkt als ouder dat het nog steeds veel moeite kost om leesbaar te schrijven, geef dan vooral inhoudelijk feedback. Dus niet: “wat schrijf je slordig” of “ik kan het niet goed lezen”, maar wel: “de 3 heb je in spiegelbeeld geschreven” of “bij de 9 moet je het bochtje wat langer maken”. Inhoudelijke feedback heeft veel meer waarde omdat je kind dan direct weet wat en hoe hij het moet corrigeren.

Cijfers leren schrijven

Als ouder kun je je kind helpen om alle cijfersymbolen 0 t/m 9 correct te leren schrijven. Zoals al eerder aangegeven in dit artikel, is het vooral belangrijk dat je kind de juiste schrijfwijze van de cijfers hanteert. Dit vraag soms om meer oefening. Hieronder kun je lezen hoe je je kind kunt helpen en de juiste instructie geeft bij het schrijven van de cijfersymbolen.

Cijfer 0 leren schrijven
Bij het cijfer 0 geef je de volgende instructie: “Bovenaan beginnen en dan zo rond als een ei maken”.

Cijfer 0 leren schrijven

Cijfer 1 leren schrijven
Bij het cijfer 1 geef je de volgende instructie: “begin bovenaan bij het haakje, omhoog en naar beneden”.

Cijfer 1 leren schrijven

Cijfer 2 leren schrijven
Het cijfer 2 lijkt op een zwaan. Geef je kind de volgende instructie: “eerst de kop en dan de nek en afsluiten met een recht streepje”.

Cijfer 2 leren schrijven

Cijfer 3 leren schrijven
Bij het cijfer 3 kun je de volgende instructie geven: “bovenaan beginnen, dan een kleine boog en dan een grote boog”.

Cijfer 3 leren schrijven

Cijfer 4 leren schrijven
Bij het cijfer 4 kun je de volgende instructie geven: “bovenaan beginnen. Dan een schuine lijn, een rechte lijn en een streepje erdoor van boven naar beneden”.

Cijfer 4 leren schrijven

Cijfer 5 leren schrijven
Bij het cijfer 5 kun je het cijfer symboliseren met een poppetje met een petje. Geef de volgende instructie: “eerst zijn nek van boven naar beneden, dan zijn lijf en een petje bovenop”.

Cijfer 5 leren schrijven

Cijfer 6 leren schrijven
Bij het cijfer 6 geef je de volgende instructie: “bovenaan beginnen, schuin naar beneden en dan een rondje eraan vastmaken”.

Cijfer 6 leren schrijven

Cijfer 7 leren schrijven
Bij het cijfer 7 geef je de volgende instructie: “bovenaan beginnen, van links naar rechts en dan schuin naar beneden”.

Cijfer 7 leren schrijven

Cijfer 8 leren schrijven
Bij het cijfer 8 geef je de volgende instructie: “in het midden beginnen, dan eerst een rondje naar beneden en dan door naar boven en nog een rondje”.

Cijfer 8 leren schrijven

Cijfer 9 leren schrijven
Bij het cijfer 9 geef je de volgende instructie: “bovenaan beginnen met een rondje en dan schuin naar beneden en eindigen met een boogje”.

Cijfer 9 leren schrijven

Mijn kind heeft moeite met het schrijven van de cijfers

Ervaar jij dat je kind veel moeite heeft met het schrijven van de cijfers? Dat de fijne motoriek veel moeite kost tot frustratie toe? Dan is het goed om te kijken of er meer hulp nodig is. Ga in gesprek met de leerkracht om te vragen of je thuis nog iets extra’s kan doen met je kind. Of je bijvoorbeeld schrijfbladen met daarop de cijfersymbolen mee naar huis kunt krijgen.

Het kan ook zijn dat je thuis al extra hulp hebt geboden en de leerkracht ook signaleert dat de schrijfontwikkeling niet goed op gang komt van je kind. Je kunt dan door verwezen worden naar de motorische remedial teacher. Sommige scholen hebben deze expert zelf in huis, maar er kan ook doorverwezen worden naar een praktijk bij jou in de buurt. De motorische remedial teacher kan samen met je kind werken aan de fijne motoriek en het schrijven van zowel letters als cijfers. Ook een fysiotherapeut kan vaak gerichte oefeningen doen met je kind. Kijk gerust in de buurt wie jouw kind daarbij kan helpen.

In geval van hardnekkige schrijfproblemen bij de cijfers, kan er mogelijk sprake zijn van dyscalculie. Dit is een stoornis in het brein waarbij je kind moeite heeft met rekenen. Het probleem van het schrijven van de cijfers wordt dan veroorzaakt doordat je kind moeite heeft met het correct schrijven van de getallen. Vaak worden getallen omgedraaid, bijvoorbeeld 65 wordt 56. Ook kan je kind moeite hebben met links en rechts, waardoor het correct schrijven van de cijfers lastig is.

Mocht je merken dat je kind hardnekkige problemen blijft houden met het correct schrijven van de cijfers en veel moeite heeft met rekenen, dan kun je in overleg met de leerkracht kijken of het mogelijk is om je kind te laten testen op dyscalculie. Voor je kind kan het fijn zijn om te weten dat hij er zelf niets aan kan doen dat hij moeite heeft met het schrijven van cijfers, getallen en het rekenen. Net als met dyslexie kan het je kind helpen om te accepteren dat dit bij hem hoort en dat het mogelijk is om hier gerichte hulp voor te krijgen.

Marja Wouda

Marja (MSEN) is Remedial Teacher, Intern Begeleider, Kindercoach en behaalde een Bachelor of Education (PABO) en een Master SEN.

Gerelateerde artikelen

Reacties

2 reacties op “Cijfers leren schrijven, hoe help je jouw kind?”

  1. Complimenten! Door overdreven gebruik van tablet èn het ontbreken van goede feedback, degelijke correctie en inoefening tijdens het aanleren van letters en cijfers, ontspoort het handschrift van de hedendaagse basisschoolleerlingen steeds meer. Pengreep, lettervormen en – verbindingen gaan alle kanten op.
    Heel goed, Maaike, dat je probeert deze bijna verdwenen vaardigheid – gewoon fatsoenlijk kunnen schrijven – weer op de kaart te zetten.
    Men ziet in het onderwijs óók nog over het hoofd dat de neurologische effecten van handmatig (!) geschreven teksten sterk bijdraagt aan een stevig woordbeeld en spellingvaardigheid.
    Tablet? Kan een goed leerhulpmiddel zijn, maar men slaat weer eens door in het basisonderwijs.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *