Je Kind Beter Laten Scoren Met (Cito) Rekenen? Download onze Gratis Oefenbladen Rekenen
[PDF] Direct Toegang

Page content

Redactiesommen groep 6

Redactiesommen groep 6

Voor veel kinderen zijn de redactiesommen groep 6 (ofwel verhaaltjessommen) uit de cito-toetsen groep 6 lastig. Soms lukt het prima met de ‘kale sommen’, maar zodra eenzelfde soort som in de vorm van een verhaaltje wordt aangeboden, treedt er verwarring op.  De citotoetsen rekenen groep 6 bestaan voor het overgrote deel uit verhaaltjessommen.

Ik geef in dit artikel een paar tips. Als je die met je kind doorneemt, kan dit helpen de redactiesommen in groep 6 beter te begrijpen.

Werk met een stappenplan

Veel kinderen hebben de neiging om het verhaal in de som te zien als onnodige extra informatie. Ze zoeken snel de getallen in het verhaal op en gaan daar dan mee ‘goochelen’.

Voorbeeld:
In een doos zitten 24 bonbons. Tom deelt 6 bonbons uit. Hoeveel houdt hij er over?

Zeker als er net volop geoefend is met tafels, zien veel kinderen in deze som al snel de getallen 24 en 6, en het woord delen. Het antwoord wordt dan al gauw 24 : 6 = 4.

Als je met je kind oefent met redactiesommen, leg dan de nadruk op het verhaal in de som. Gebruik onderstaand stappenplan.

Stappenplan verhaalsommen

  • Lees de hele som goed door.
  • Probeer er in je hoofd een plaatje bij te maken.
  • Zorg dat je goed begrijpt wat de vraag precies is.
  • Bedenk welke informatie je nodig hebt om op deze vraag antwoord te geven.
  • Kom je er niet uit? Teken de som of maak er een schema bij.
  • Highlight of onderstreep de informatie die je nodig hebt.
  • Schrijf de complete som op die je moet uitrekenen.
  • Bedenk hoe je hem gaat uitrekenen. Kun je een verhoudingstabel gebruiken? Vervang de moeilijke getallen even door makkelijke. Vaak zie je dan opeens hoe je het moet uitrekenen.
  • Reken de som uit.
  • Controleer je antwoord! Is het antwoord logisch? Controleer een deling door de omgekeerde (keer)som. Controleer een aftreksom door de omgekeerde (optel)som.

Vervang moeilijke getallen eventueel tijdelijk door makkelijke, zodat je kind zich kan focussen op het verhaal in de som.

Voorbeeld:
Er staan 16 stapels met 9 tegels. Henk wil hier 6 stapels van maken. Hoeveel tegels gaan er dan in een stapel?

De eerste 5 stappen zijn hier niet zo moeilijk. Je kind kan eventueel de 16 stapels schematisch tekenen.

schematisch tekenen redactiesommen

Vanuit dit schema zijn verschillende strategieën mogelijk.

  • Eerst 6 stapels maken van 18. Dan zijn er nog 4 stapels van 9 over, dus 36 tegels. Op iedere stapel dus 6 tegels erbij, totaal 24 tegels per stapel.
  • Je kunt 8 stapels maken van 18, dus ook 18 stapels van 8. Als je daar weer 6 stapels van maakt, worden ze 3 keer zo hoog, dus 3 x 8 = 24.

Komt je kind niet verder met dit schema? Vervang dan de getallen door makkelijke getallen.

Bijvoorbeeld:
Er staan 6 stapels met 10 tegels. Henk wil hier 3 stapels van maken.

Je kind snapt waarschijnlijk nu wel dat je eerst moet weten hoeveel tegels er zijn, en dan dat totaal moet delen door 3. De complete som wordt dan dus:

6 x 10 = …. : 3 = …  Uitwerking: 6 x 10 = 60 : 3 = 20.

Terug naar de moeilijke som: highlight de getallen (9 en 16) en schrijf de hele som op die je nu moet uitrekenen. Net als in de makkelijke som wordt het totaal dus uitgerekend door het aantal stapels met het aantal stenen te vermenigvuldigen. Daarna wordt het totaal gedeeld door het nieuwe aantal stapels. De complete som wordt dus:

16 x 9 = ….. : 6 =    Uitwerking: 16 x 9 = 144 : 6 = 24

Laat je kind altijd eerst de complete som opschrijven. Er hoeft dan niet meer naar het verhaal gekeken worden. Er staat alleen nog maar een kale som. Hiermee voorkom je dat hij, na het uitrekenen van die moeilijke vermenigvuldiging, vergeet dat die uitkomst ook nog gedeeld moet worden.

Leer je kind om het antwoord altijd te controleren. In dit geval zijn er dus 6 stapels van 24 stenen. 6 x 24 = 144, dus het totaal aantal tegels is inderdaad hetzelfde gebleven.

Een verhaalsom wordt dus makkelijker door hem te tekenen, en eventueel grote moeilijke getallen eerst even te vervangen door makkelijke getallen.

Verhaalsommen met breuken

Ook bij de sommen met breuken is ‘tekenen’ het toverwoord. Gebruik daarbij altijd de taart/pizzavorm, dus een cirkel. In methodes wordt ook vaak een strook gebruikt. Maar je ziet bij een strook niet gelijk of de hele strook is getekend, of een deel ervan. Een complete cirkel is altijd een geheel.

  1. Oefen met je kind eerst de halven, kwarten, achtsten, zestienden enz. door steeds alle stukken te halveren.
  2. Oefen dan de derden: een puntje in het midden, en dan het v-teken. Door deze stukken te halveren krijg je zesden, en door ze in 3 stukken te delen krijg je negenden.
  3. De vijfden zijn lastiger. Weer een puntje in het midden, en dan stukken die iets kleiner zijn dan de kwarten. Halveer de stukken en je krijgt tienden.

Door al dit geteken gaat je kind steeds meer begrijpen wat breuken eigenlijk zijn, en gaat het bijvoorbeeld snappen dat de noemer groter wordt naarmate de stukken kleiner worden.

Een voorbeeld van een verhaalsom met breuken:
In een regenton zit 66 liter water. Hij is voor ¾ gevuld. Hoeveel water kan er totaal in de ton?

Deze opgave is heel makkelijk op te lossen door hem te tekenen:redactiesommen tekenen

Nu zie je gelijk: ¾ = 66 l. ¼ is dus 22 l. Er kan 4 x 22 l = 88 l water in de ton.

Een beroemde is deze:
Er moet een schutting gemaakt worden van 1,80 m hoog. 1/3 stuk van de palen moet in de grond komen. Hoe lang moeten de palen zijn?

Als je deze opgave niet tekent, kom je al gauw tot de (foute) conclusie dat de palen 2,40 moeten zijn (1,80 m + 1/3 daarvan). Tekenen geeft de goede oplossing:Redactiesommen tekenen 2

Je ziet hier dat 1/3 paal 0,90 cm is. De hele paal moet dan dus 1,80 m + 0,90 m = 2,70 m zijn.

Een ander voorbeeld van een verhaalsom met breuken:
5 kinderen verdelen 4 pizza’s. Ieder kind krijgt dus ….. deel van de pizza.

Teken de pizza’s.redactiesommen pizza's

Ieder kind krijgt 1/5 van iedere pizza, dus in het totaal 4/5.

Rekenen met de verhoudingstabel

In groep 6 leert je kind rekenen met een verhoudingstabel. Heel veel opgaven zijn op te lossen met zo’n tabel.

  • Sommen met het woordje ‘per’ erin. Euro per stuk, km per uur, snoepjes per kind, schepjes suiker per liter enzovoorts.
  • Sommen met breuken
  • Schaalsommen
  • Sommen met procenten

Een paar voorbeelden:

Mark doet 5 uur over 200 km. Rianne rijdt dezelfde afstand in 4 uur. Hoeveel km per uur rijdt Rianne sneller dan Mark?

Om dit op te lossen moet je dus weten hoeveel km per uur Mark en Rianne rijden.redactiesommen verhoudingstabel 1

Hier zie je dus dat Rianne 10 km harder rijdt per uur.

Voor 3 kilo aardappelen betaal ik € 1,80. Hoeveel moet ik dan betalen voor 11 kilo?

Door de getallen in een verhoudingstabel te zetten, wordt gelijk duidelijk hoe het uitgerekend moet worden. Eerst 1 kilo uitrekenen, dan keer 11 doen.redactiesommen verhoudingstabel 2

Op de plattegrond van een tuin is het pad 3 cm. De schaal van de tekening is 1:200. Hoelang is het pad in het echt?

Meer voorbeelden staan in dit artikel.

Verhaalsommen met tijd

Veel kinderen hebben moeite met deze sommen. Dit komt onder andere doordat ze gewend zijn om in het tientallig stelsel te rekenen, waarin je getallen onder elkaar zet om ze op te tellen of af te trekken. Een halve euro plus een kwart euro kun je uitrekenen door er een kommagetal van te maken: € 0,50 + € 0,25 = € 0 75.

Maar een half uur plus een kwart uur kun je zo niet uitrekenen, omdat een half uur geen 50 minuten is maar 30. Dat is één van de redenen dat kinderen hier veel fouten in maken, zeker als de tijden digitaal zijn. Ze lijken dan nog meer op gewone getallen, en het ligt dan voor de hand om ze ook op te tellen als gewone getallen.

In verhaalsommen worden dan ook vaak nog de gewone kloktijden en digitale tijden gecombineerd.

Karel gaat een fietstocht maken. Hij fietst 25 km per uur. De tocht is 125 km, en hij houdt twee keer een half uur pauze. Hij vertrekt om 9:30 uur. Hoe laat komt hij aan?

Er staan in deze som veel getallen en je kind ziet al gauw door de bomen het bos niet meer. Je kan het helpen door te vragen: als ik ergens naar toe ga en ik wil weten hoe laat ik aankom, wat moet ik dan weten? Met die vraag help je je kind om het verhaal te visualiseren. Het antwoord is dan natuurlijk dat je moet weten hoe laat je vertrekt, en hoe lang je erover doet.

Als som ziet dat er zo uit: 9:30 + ? = …

Nu moet je dus alleen nog weten wat er op de plek van het vraagteken komt. Maak evt. een verhoudingstabel:redactiesommen verhoudingstabel 3

Het is dan snel duidelijk dat Karel er 5 uur over doet. Nu moet die 5 uur nog bij de 9:30 geteld worden. In dit geval is dat makkelijk, want je kunt die 5 uur gewoon bij de 9 optellen, en dat wordt dan 14:30 uur.

Lastiger wordt het als over hele uur heen gerekend moet worden, zoals in de volgende opgave:

De voorstelling begint om kwart voor 2. Op het bord bij de ingang staat dat de voorstelling 90 minuten duurt, en dat er ook nog een pauze inzit van 20 minuten. Hoe laat is de voorstelling afgelopen?

Laat je kind eerst weer opschrijven wat het precies moet uitrekenen, dus:

Kwart voor 2 + 90 minuten + 20 minuten =

Door een soort getallenlijn te gebruiken maak je het nu overzichtelijk:redactiesommen verhoudingstabel 3

Omtrek en oppervlakte

Verhaalsommen over omtrek en oppervlakte zijn ook altijd makkelijker op te lossen door ze te tekenen.

Voorbeeld:
De tuin van Tom is 20 bij 30 meter. Tom wil overal tegels leggen van 50 bij 50 cm. Alleen in het midden komt een vijver van 4 bij 4. Hoeveel tegels moet hij kopen?

redactiesommen omtrek

20 m = 40 tegels

30 m = 60 tegels

Er passen 2 tegels op een meter, dus 40 op 20 meter, en 60 tegels op 30 meter. Er komen dus 40 rijen van 60 tegels. Op 4 m passen 8 tegels, dus er moeten 8 x 8 tegels afgetrokken worden van het totaal. De kale som wordt dus:

40 x 60 = …… – 8 x 8 = …..  Uitwerking: 40 x 60 = 2400 – 64 = 2336.

Schattend rekenen: ongeveer

Een woord dat in veel sommen terugkomt, is het woord ‘ongeveer’. In de cito-toets voor eind groep 6 (deze wordt meestal in juni afgenomen) zijn maar liefst 8 opgaven met het woord ‘ongeveer’ opgenomen. Zij vallen onder het ‘schattend rekenen’. Schattend rekenen wordt steeds belangrijker. Zeker scholieren op het voortgezet onderwijs gebruiken zelfs voor de makkelijkste sommen de rekenfunctie van hun telefoon. Een foutje is dan zo gemaakt: een getal verkeerd intikken of aflezen, of een komma die verkeerd geplaatst is. Door je kind nu al te leren om altijd, vooraf of achteraf, het antwoord te schatten, worden deze fouten snel ontdekt.

Hieronder is een voorbeeldopgave met ‘ongeveer’ in het verhaaltje (bron: oefenboek rekenen groep 6 – 2e helft schooljaar):

Alle groepen van de bovenbouw hebben geld ingezameld voor de slachtoffers van een natuurramp. De groepen hebben het volgende ingezameld:

Groep 6: € 1045
Groep 7: € 975
groep 8: € 952

Hoeveel hebben de groepen gezamenlijk ongeveer ingezameld?

a.       € 2000

b.      € 2500

c.      € 3000

d.     € 3500

De sommen met ‘ongeveer’ in de tekst zijn sommen die onder de categorie ‘schattend rekenen’ vallen. Deze sommen moeten op de cito-toets doorgaans zonder kladpapier worden uitgerekend.  Als je kind zo’n som moet oplossen, is het handig om het volgende te onthouden:

Eerst afronden en dan pas uitrekenen

Sommige kinderen gaan eerst de getallen (uit het hoofd) bij elkaar optellen. Hier doen ze lang over of ze lopen vast. Het is dus van belang om de getallen die je bij elkaar moet optellen eerst af te ronden. De som wordt dan 1000 + 1000 + 1000 = 3000.

Dus: staat er ‘ongeveer’ in het verhaaltje? De getallen eerst afronden en dan pas de som uitrekenen.

Ga aan de slag met oefenen met gratis werkbladen met redactiesommen met ‘ongeveer’ voor groep 6.

    Comment Section

    37 reacties op “Redactiesommen groep 6


    Door Claudia.onderwater op 18 mei 2019

    Duidelijk !


    Door mourad op 18 maart 2019

    ik vind het een goed boekje! en ik heb een vraag is er ook een antwoorden blad van het boekje?


    Door J.A. op 14 oktober 2018

    Hallo Maaike,
    Hartelijk dank voor je mail, met daarin een link over de verhaaltje sommen en het begrip ‘ongeveer’! We gaan er zeker ons voordeel mee doen! Is er ook een site waar ik de Cito-toetsen van voorgaande jaren (gratis) kan raadplegen?? Het boek dat we kunnen bestellen lijkt ons een prima hulpmiddel, maar is nog al een uitgave. In ieder geval fijn dat veel informatie ook op deze site gratis is uitgewerkt.



    Door Chantal Dekkers op 13 februari 2018

    Hebben jullie misschien ook tips hoe ze makkelijk kunnen zien of ze moeten delen, vermenigvuldigen, optellen of aftrekken. Mijn dochter van 10 zit in groep 6 en heeft hier heel veel moeite mee. We hebben inmiddels de oefenboeken besteld.


    Door Carola de Koning op 14 februari 2018

    Hallo Chantal, dit is inderdaad een veel voorkomend probleem en geeft aan dat een kind nog niet genoeg inzicht heeft in de som. In de huidige methodes wordt vaak te weinig geoefend met ‘kale’ sommen en moeten de kinderen gelijk aan de slag met verhaaltjessommen. De basis wordt dan niet goed gelegd. Het is belangrijk om eerst veelvuldig te oefenen met ‘kale’ sommen. In de oefenboeken worden eerst kale sommen geoefend en daarna de verhaaltjessommen. Als je de volgorde van de boeken aanhoudt, wordt er een goede basis gelegd. Kijk even aan hoe dit gaat. Mocht je toch nog ergens tegen aan lopen, dan kun je altijd even een e-mail sturen.
    Succes!
    Hartelijke groet,
    Carola


    Door Theo koekkoek op 7 december 2017

    Hallo,
    ik ben het helemaal eens met de opvatting dat bij ongeveer sommen eerst moet worden afgerond en daarna pas de bewerking. Ik heb een andere mening over hoe er in het voorbeeld wordt afgerond. In het voorbeeld wordt alles naar 1000 afgerond en dat is volgens mij onjuist. 945 en 902 zouden naar 900 moeten worden afgerond. Dat is het eerste honderdtal dat in aanmerking komt. Nergens staat in de som dat het moet worden afgerond op een 1000-tal


    Door Carola de Koning op 7 december 2017

    Beste Theo,
    Dank voor je bericht. Vaak staat er inderdaad bij of een getal moet worden afgerond op bijvoorbeeld een tiental, honderdtal of duizendtal. Maar bij deze som maakt het niet uit. Het antwoord blijft hetzelfde.
    Hartelijke groet,
    Carola de Koning


    Door fajraoui op 15 oktober 2017

    ik vind het perfect bedankt


    Door Cindy De peijper op 5 juli 2017

    Bedankt voor de tip! Erg fijn!


    Door Muriël op 23 maart 2017

    Super fijn dit soort tips. Ik ga er met mijn dochter mee aan de slag.


    Door Jeroen op 21 maart 2017

    Soms is het verhaal ook niet eenduidig. Rekentoets 2f gaf de opdracht: een gezin, twee volwassenen en twee kinderen van 5 jaar en 12 jaar.
    Taaltechnisch niet helemaal correct waardoor leerlingen zich afvragen oc er 2 van 5 en 2 van 12 zijn of 2 kinderen, en can 5 en een van 12 😟


    Door Maaike de Boer op 21 maart 2017

    Hi Jeroen, dat is inderdaad verwarrend. Soms wordt er in een toets wel een afbeelding bij gegeven waarop je duidelijk kunt zien om hoeveel kinderen het gaat. In de som die je als voorbeeld noemt is dat wel nodig :-).


    Door MH op 11 februari 2017

    Super tip, dank je!


    Door Susan op 17 januari 2017

    Ik ben super blij met de goede tips per mail. We hebben nu de boeken voor de tweede helft school jaar voor me zoon groep4 en dochter groep6 genomen. Mijn dochter heeft dyslexie en rekenen vooral verhaalsommen niet goed begrijpt helpt het thuis oefenen zeer goed voor haar. Stapsgewijs begint ze het te leren begrijpen. Super blij met jullie hulp en tips.
    Me zoon doet gewoon lekker mee met zijn eigen werk boek ben erg benieuwd na de resultaten van de citotoetsen straks.
    M.v.g


    Door Maaike de Boer op 17 januari 2017

    Hi Susan,
    Wat ontzettend leuk om te horen! Dank voor je reactie!


    Door Corma op 17 januari 2017

    Goeie tip inderdaad. Dankjewel voor de mailtjes.


    Door Corma fa op 17 januari 2017

    Goeie tip inderdaad. Dankjewel voor de mailtjes.


    Door Elvira op 29 september 2016

    Van de juf krijg ik vaak oppervlakkige informatie en weet ik niet welke methode ik kan gebruiken om mijn zoon te ondersteunen. Zelf ben ik sinds 4 jsar acctief mijn relenvaardigheden aan het opkrikken zodat ik met zoon kan helpen. Het rekenoefenboek behandeld inhoudelijk de opdrachten waar mijn zoon op school tegen aan loopt. Met de tips die ik van deze site krijg kan ik mijn zoon met uitleg beter ondersteunen in de uitvoering van de (redactie) sommen. Door de succeservaringen die hij inmiddels opdoet, vindt hij rekenen steeds leuker. Ik zie aan hem dat hij meer zelfvertrouwen heeft wat weer goed is voor zijn zelfbeeld. Hij neemt steeds vaker zelf de regie om sommen uit te rekenen en mij de berekening uit te leggen. Het aanmoedigen tot rekenen is gelukkig geen strijd meer. Mij riddertje is de brug over en begrijpt welk pad hij moet volgen om succesvol te slagen!! Dank jullie wel!!


    Door Maaike de Boer op 29 september 2016

    Hi Elvira,
    Wat ontzettend leuk om te horen! Dank je voor je bericht.


    Door Dounia op 7 september 2016

    Hartelijk dank voor je tips. Het is erg handig en is inderdaad een punt dat mijn dochter stoort. wij gaan hier direct mee an de slag.

    Groetjes
    Dounia


    Door Olga Mertsalova op 6 september 2016

    Beste Maaike,
    Bedankt voor je tips! Dat helpt heel goed! Heb zojuist een oefenboek besteld.


    Door Elvira op 24 mei 2016

    Deze tip geeft me een handvat om mijn zoon te ondersteunen in het maken van redactie sommen. Daarnaast geeft het me inzicht in de manier waarop ik hem kan voorbereiden, nu hij overgaat naar groep 6. Het bereid ons allebei voor op de kern van de redactiesommen die in groep 6 gelden. Ik krijg er meer zelfvertrouwen van.


    Door Sandra Hoefsloot op 6 januari 2016

    Ik ben erg blij met jullie tips.
    Nu kan ik gerichter mijn dochters helpen. Ik heb nu meer zicht in wat ze moeten kunnen.
    De oefenbladen zijn erg handig.
    We gaan er lekker mee aan de slag.


    Door Maaike de Boer op 6 januari 2016

    Hi Sandra,

    Dank voor je reactie en fijne dat de tips en oefenbladen helpen.


    Door Manfred Hernandez op 19 november 2015

    Blij met deze tips!
    Mijn zoon heeft problemen met redactiesommen maar gaat veel beter.
    Uw hulp is hierbij altijd welkom . Deze tip is concreet en duidelijk. Dus neem dit zeker mee! Bedankt


    Door Lena op 19 november 2015

    Zoals de beste juf ooit juf Teresia ons heeft ingepeperd..Oefenen Oefenen Oefenen…en met jullie tips kunnen we gerichter oefenen…Mijn dank daarvoor!! Scheelt inderdaad kostbare tijd die zij dan kunnen besteden aan andere sommen!


    Door Ilona op 20 september 2015

    Blij met deze tips!
    Mijn dochter heeft veel problemen met redactiesommen.
    Ik weet niet of het me ooit lukt haar deze te laten begrijpen, maar hulp is hierbij welkom . Deze tip is concreet en duidelijk. Dus neem dit zeker mee! Bedankt


    Door Sharon op 17 september 2015

    Hallo, hebben jullie ook nog tips voor het maken van sommen uit groep 5?



    Door Anneke op 17 september 2015

    Ik zie heus de voordelen van realistisch rekenen. Toch denk ik dat voor veel kinderen een methode die diverse type sommen domweg inslijpt en met maar één strategie echt een verademing zou zijn. Waarom maar blijven toetsen en oefenen op ‘verhaaltjessommen’; sommen in de context, terwijl veel kinderen baat hebben bij de positieve ervaring een type som ‘door’ te hebben. Als dan later (wellicht veel later) het kwartje valt lukt realistisch rekenen wellicht wel. De layout van jullie oefenboek is een mooi uitgangspunt. rustig en zonder veel ruis.


    Door M.ali op 17 september 2015

    Dat is goed tips voor de leerlingen groep 6.


    Door Sigrid op 17 september 2015

    Waarom wordt er op basisscholen zoveel met redactiesommen gewerkt? Mijn zoon heeft daar ontzettend veel moeite mee en ik merk dat meer jongens dit hebben. Het lijkt wel alsof dit soort sommen meer geschikt zijn voor meisjes. Klopt dit? Als ik mijn zoon namelijk kale sommen laat maken gaat het veel beter.


    Door Maaike de Boer op 17 september 2015

    Hi Sigrid,
    De redactiesommen zijn een onderdeel van het zogenaamde ‘realistisch rekenen’. In Nederland is dit de basis van de meeste rekenmethoden. Meer informatie hierover kun je hier lezen: https://nl.wikipedia.org/wiki/Realistisch_rekenen


    Door Karina op 20 januari 2017

    het ligt niet aan het jongetje zijn hoor !! ook mijn dochter heeft er enige moeite mee, eigenlijk is het gewoon een kwestie van goed lezen en er de tijd voor nemen. op internet kun je voldoende voorbeelden vinden om thuis te oefenen


    Door sem radulovic op 17 september 2015

    Sem zit in groep 5
    niet in groep 6
    graag herstellen
    bvb dank


    Door Maaike de Boer op 17 september 2015

    Dank voor het bericht. Ik heb jullie ingeschreven op de mailinglijst voor groep 5.

    Plaats een reactie


    *