Beter scoren met de Cito-toetsen in januari?
Gratis oefenbladen (PDF)

Page content

Een middelbare school kiezen: wat alle ouders moeten weten

Een middelbare school kiezen: wat alle ouders moeten weten

Het is bijna zover! Je kind verlaat binnenkort de basisschool. Een school waar je zoon of dochter bijna zijn/haar hele leven door heeft gebracht. Nu is een nieuwe fase van zijn/haar leven aangebroken: de middelbare school.

Maar hoeveel weet je daar al vanaf? Heb je enig idee welke middelbare schoolniveaus er tegenwoordig zijn? En wat bijvoorbeeld de verschillen zijn tussen deze middelbare schoolniveaus?

En hoe kies je samen met je kind de juiste middelbare school voor je kind? Deze en andere onderwerpen bespreken we in dit artikel. Zo ben je alvast een beetje voorbereid en op de hoogte wat er binnenkort komen gaat!

Wat is voortgezet onderwijs?

Het voortgezet onderwijs (of ook wel ‘middelbare school’) is het onderwijs dat volgt op de basisschool. Meestal gaat een kind naar het voortgezet onderwijs als hij/zij ongeveer 12 jaar oud is en groep 8 heeft afgesloten. Het voortgezet onderwijs bereidt het kind voor op het eventuele onderwijs wat hierna komt: onderwijs dat nodig is om een beroep wat hij/zij later zal uitoefenen, uit te voeren. Dit zal in de vorm zijn van beroepsonderwijs of academisch onderwijs. Het is ook mogelijk dat iemand na het voortgezet onderwijs meteen gaat werken.

Er bestaan verschillende niveaus in het voortgezet onderwijs. Afhankelijk van het schooladvies van de basisschool volgt de leerling onderwijs op één van deze verschillende niveaus. Deze niveaus bepalen dan ook welk onderwijs (academisch of beroeps) je kind hierna zal volgen.

Onder- en bovenbouw middelbare school

Ook bij het voortgezet onderwijs is er een onder- en bovenbouw. De onderbouw vormt de basis van de keuze van het vervolgonderwijs. Met andere woorden: ze moeten aan het eind van de onderbouw een richting (profiel) kiezen die past bij het specifieke beroepsonderwijs of academisch onderwijs na de middelbare school. Dit kan bijvoorbeeld een vakkenpakket zijn dat meer gericht is op het later volgen van een technische opleiding met natuurkunde en scheikunde of bijvoorbeeld een vakkenpakket dat meer gericht is op economie.

De bovenbouw begint bij het vmbo in klas 3 en bij havo en vwo in klas 4. De leerling heeft dan een richting (profiel) gekozen.

Middelbare school niveaus

In Nederland kennen we vier niveaus van voortgezet onderwijs:

  • praktijkonderwijs
  • vmbo
  • havo
  • vwo

Respectievelijk gaat ongeveer 20% van de leerlingen naar de havo, eveneens 20% naar het vwo en het overige en tevens grootste deel (60%) van de kinderen naar vmbo of praktijkonderwijs.

middelbare school niveaus

 

Naar welk niveau het kind gaat, is afhankelijk van het schooladvies van de basisschool. De scores op de Cito-toetsen uit groep 6, 7 en 8 vormen op veel scholen een bouwsteen van dit schooladvies.

Hieronder bespreken we de verschillende middelbare schoolniveaus afzonderlijk.

Praktijkonderwijs

Als het vmbo te moeilijk is voor een kind om met goed gevolg een diploma ervan te halen, dan is het praktijkonderwijs een goede keuze. Vroeger stond praktijkonderwijs bekend als voortgezet speciaal onderwijs voor moeilijk lerende kinderen. Een praktijkschoolleerling heeft doorgaans een IQ van tussen de 60 en 80 en een leerachterstand van in ieder geval 3 jaar. Het praktijkonderwijs leidt mensen op om mee te kunnen draaien met de maatschappij en het sociale leven en duurt 5 jaar. Sommigen stromen hierna alsnog door naar het vmbo.

Waaruit bestaat het vmbo?

Het Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs, afgekort tot vmbo, kent vier soorten leerwegen: Basisberoepsgerichte leerweg (bb), Kaderberoepsgerichte leerweg (kb), Gemengde leerweg (gl) en Theoretische leerweg (tl). Ook bestaat er daarnaast Leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) voor kinderen die extra hulp nodig hebben.

Basisberoepsgerichte leerweg (bb)

Is je kind het type dat graag de handen uit de mouwen steekt? Dan is bb zeker een geschikte leerweg voor hem/haar. Het is namelijk bestemd voor praktisch ingestelde jongeren. Leerlingen krijgen vele mogelijkheden om zich te oriënteren op studierichtingen en beroepen. Aan de hand van praktijkgerichte opdrachten en verschillende vakken ontdekken ze waar hun interesses liggen. Ze hoeven op deze manier niet meteen een beroep uit te kiezen, maar ze hebben vier jaar om zich wat breder te oriënteren. Het examen bestaat uit vier algemene vakken en een beroepsgericht vak. Als ze na deze vier jaar een bb-diploma halen, stromen ze door naar het mbo.

Kaderberoepsgerichte leerweg (kb)

De kaderberoepsgerichte leerweg komt sterk overeen met de beroepsgerichte leerweg. Het is dus ook sterk gericht op de praktijk. Het verschil zit hem voornamelijk in dat een kb-leerling meer uitdaging aankan met betrekking tot theorie. Wel doen ze deze theoretische kennis op door juist praktisch bezig te zijn. Kb is gericht op niveau 3 of 4 in het mbo als vervolgonderwijs.

Gemengde leerweg (gl)

De naam zegt het al: de gemengde leerweg is een mengeling van theorie en praktijk. Leerlingen die gl gevolgd hebben, zijn in principe theoretisch ingesteld, maar tegelijkertijd ook praktisch ingesteld. Ze willen namelijk wel theoretische kennis opdoen, maar zich toch ook al voorbereiden op de arbeidsmarkt. Het niveau van de theorie is gelijk aan het niveau van de Theoretische leerweg. Leerlingen doen examen in vijf algemene vakken, en een beroepsgericht vak. De inhoud van de algemene vakken is overigens ook gelijk aan die van de Theoretische leerweg. Dit geldt ook voor het examen ervan.

Theoretische leerweg (tl)

Zit je kind graag met de neus in de boeken? Oftewel: vindt je kind het leuk om theorie te leren? Dan is je kind helemaal op zijn plek op de tl. Het verschil tussen tl en bb/kb is dat Theoretische leerweg helemaal theoriegericht is. Leerlingen krijgen dan ook alleen maar theoriegerichte vakken en geen praktijkgerichte vakken. Het is dan ook niet gericht op een bepaald beroep, wat bij de andere leerwegen wel meer het geval is. De leerlingen doen examen in zes algemene vakken. Denk hierbij aan aardrijkskunde, geschiedenis, talen, etcetera.

Leerwegondersteunend onderwijs (lwoo)

Sommige kinderen hebben wat extra begeleiding nodig om hun vmbo-diploma te halen. Daarvoor is er Leerwegondersteunend onderwijs. Dit gaat vaak om kinderen met een leerachterstand of sociaal-emotionele problemen. De lessen zijn dan aangepast, bijvoorbeeld les in kleinere groepen.

Waar staat havo voor?

Havo is de afkorting van ‘hoger algemeen voortgezet onderwijs’ en duurt in totaal 5 jaar. Dit niveau bereidt leerlingen voor op een vervolgopleiding in het hoger beroepsonderwijs (hbo).

In de eerste drie jaren krijgt de leerling les in een breed scala aan vakken. Deze drie jaren behoren tot de onderbouw. Zo bouwt hij/zij algemene basiskennis op over verschillende onderwerpen. Na de onderbouw kan de havist kiezen: of overstappen naar een vakopleiding op het mbo (middelbaar beroepsonderwijs) óf doorstromen naar de bovenbouw. Indien de leerling kiest om de havo af te maken, dan moet hij/zij kiezen voor een zogenaamd profiel.

profielen middelbare school

Er is keuze uit vier profielen: natuur & techniek (nt), natuur & gezondheid (ng), economie & maatschappij (em) en cultuur & maatschappij (cm). Elk profiel heeft zijn eigen vaste, verplichte vakken. Ook zijn er enkele keuzevakken. Naast de profielvakken volgt de leerling ook een paar algemene, vaste vakken zoals Nederlands, Engels en wiskunde. In totaal heeft elke leerling in elk profiel 1880 tot 2040 studielasturen.

Wat is vwo?

Vwo staat voor ‘voorbereidend wetenschappelijk onderwijs’. Dit is het hoogst haalbare niveau in Nederland. Als een leerling het vwo afrondt met een diploma, stroomt hij of zij door naar het academisch onderwijs, oftewel de universiteit. Maar uiteraard heeft diegene ook vrije toegang tot het hbo. Het vwo duurt 6 jaar.

Qua onder- en bovenbouw komt het in grote lijnen overeen met de havo. De eerste drie jaar bestaan uit basiskennis over verschillende onderwerpen. In de bovenbouw kiest de vwo’er eveneens uit de vier profielen: natuur & techniek (nt), natuur & gezondheid (ng), economie & maatschappij (em) en cultuur & maatschappij (cm) (zie ook paragraaf ‘Waar staat havo voor?’).

Het verschil is alleen dat het vwo twee verschillende leerwegen kent: atheneum en gymnasium. Het verschil tussen het atheneum en gymnasium is voornamelijk de twee extra talen die leerlingen bij het gymnasium als extra vak krijgen: Grieks en Latijn.

Middelbare scholen vergelijken

Je wilt de beste middelbare school voor je kind. En dat is begrijpelijk. Alleen is de keuze enorm natuurlijk. Uiteraard kijk je waar de vriendjes en vriendinnetjes van je kind heen gaan, maar je wilt wel een school voor je kind die hem of haar goed opleidt. En het liefst is het eentje op fietsafstand. Natuurlijk kun je naar alle open dagen gaan om te kijken welke je geschikt lijkt. Maar handiger is als je van tevoren al wat gegevens hebt over de middelbare school.

Op internet vind je namelijk allerlei data en cijfers over de middelbare scholen in je buurt. Een goede bron van informatie is de website scholen op de kaart. Je kunt hier je plaatsnaam of postcode invullen en vervolgens het schoolniveau van je kind. Je ziet dan meteen welke scholen er bij jou in de buurt in aanmerking komen.

keuze middelbare school

Vervolgens kun je de resultaten van scholen met elkaar vergelijken. Maar wat zeggen die gegevens nou eigenlijk? Waar moet je op letten?
Allereerst is het belangrijk om te letten op de examenresultaten. Daarmee kun je zien hoe goed de school hun leerlingen klaarstomen voor de examens. Daarbij zijn twee soorten resultaten van belang: het slagingspercentage en het gemiddelde eindexamencijfer. Hieronder zie je een vergelijking van het slagingspercentage van twee willekeurige scholen:

middelbare scholen vergelijken

Het slagingspercentage geeft aan hoeveel procent van de leerlingen in een bepaald jaar het examen haalden. Het gemiddelde eindexamencijfer kan belangrijk zijn als je kind later een studie gaat doen waar er bijvoorbeeld sprake is van een loting. In zulke gevallen geldt hoe hoger het gemiddelde eindexamencijfer, hoe meer kansen.

Kijk daarnaast ook naar de doorstroomcijfers. Een school kan misschien wel een hoog gemiddeld eindexamencijfer hebben, maar is dat omdat de helft van de kinderen tig keer blijft zitten? De context kan hierdoor dus heel anders worden.

Je kunt op ‘scholen op de kaart’ ook zien of leerlingen in leerjaar 3 op, boven of onder het niveau van hun basisschooladvies zitten. Hieronder weer een vergelijking tussen twee scholen.

middelbare-school-kiezen

Middelbare school kiezen

Niet alleen de harde cijfers zijn belangrijk. De middelbare school waar je kind heen zal gaan, is wel de plek waar je kind het grootste deel van zijn/haar dag zal doorbrengen! Hoge cijfers zijn niets waard als docenten niet verantwoord met de kinderen (en hun ouders) omgaan. Meningen van andere ouders en kinderen is daarom heel belangrijk. Vraag dus rond wat de ervaringen zijn met de school. Op ‘scholen op de kaart’ kun je ook afgenomen enquêtes onder leerlingen en ouders hierover vinden.

Het is ook belangrijk om een school te kiezen die bij je kind past. Is je kind creatief? Houdt je kind van techniek of sport? Veel scholen bieden speciale ‘stromen’ aan voor kinderen met een bepaalde interesse.

Ook zijn er verschillende soorten onderwijs zoals montessori- en daltononderwijs. En verder heeft je kind misschien een voorkeur voor een kleine- of juist een grote school.

  • Tip: Om een beetje overzicht te krijgen in alle overwegingen die meespelen bij een keuze voor een middelbare school raden we je aan een lijst te maken met zaken die jij en je kind belangrijk vinden.

Vaak vinden kinderen van 12 zaken als ‘hoe mooi zijn de lockers’? Of ‘Is de supermarkt waar ik een broodje kan kopen dichtbij’? heel belangrijk, terwijl jij als ouder zaken als ‘goed onderwijs’ en een ‘veilige omgeving’ belangrijker vindt.

Je kunt vervolgens elke school die jullie bezoeken tijdens open dagen scoren met bijvoorbeeld een 0, – of +. Zo krijg je samen een goed overzicht van alle ‘plussen en minnen’ van een school en wordt een keuze niet alleen gemaakt op basis van de lockers 😉 .

Middelbare school tips

  • Iedereen weet vast nog wel dat de middelbare school best wel een uitdagende tijd kon zijn. De een heeft er alleen maar leuke herinneringen aan, maar er zijn ook genoeg mensen die het als een minder leuke tijd hebben ervaren. Mocht het laatste op jou van toepassing zijn, deel dit dan niet met je kind. Het is al spannend genoeg om naar de middelbare school te gaan. Wees dus positief ingesteld, dan maakt het ook wat minder spannend voor je kind.
  • Tegenwoordig moeten middelbare school kinderen enorm veel plannen. Dit, terwijl de hersendelen die verantwoordelijk zijn voor plannen en organiseren, nog lang niet ontwikkeld zijn bij tieners. Besef dus dat ze eigenlijk meer moeten dan hun brein aankan. Geef ze om die reden ook veel ruimte om fouten te mogen maken en ‘domme’ dingen te doen. Ze zelf hun eigen keuzes laten maken en oplossingen laten verzinnen (mits deze verantwoord zijn natuurlijk) traint juist deze hersengebieden.

 

 

    Comment Section

    7 reacties op “Een middelbare school kiezen: wat alle ouders moeten weten


    Door Annemarie van der Vooren op 19 januari 2017

    Thanxxx voor deze uitleg. Hier kan ik de ouders van mijn leerlingen goed mee helpen. En voor mij als remedial teacher met een eigen praktijk ook een zeer welkom overzicht.


    Door Femke op 7 maart 2017

    Ik dacht dat na praktijkonderwijs kon worden doorgestroomd naar het MBO, niet naar het VMBO.



    Door Monica op 17 november 2017

    Hallo, kun je ook een combi doen van VMBO en HAVO? of kun je doorstromen van VMBO-TL naar de HAVO? Hoe gaat dit?


    Door Carola de Koning op 20 november 2017

    Beste Monica, leerlingen kunnen inderdaad doorstromen van vmbo-tl naar havo. Maar dit gaat niet altijd even makkelijk. Hier kun je er alles over lezen: http://www.slo.nl/voortgezet/vmbo/themas/theoretische_leerweg/doorstroom-tl-havo/
    Het is verstandig om alvast te kijken naar de toelatingseisen van de havo die je in gedachten hebt, zodat je hier vanaf de brugklas rekening mee kunt houden en niet voor verassingen komt te staan. In deze brochure lees je alles over de toelatingscode: https://www.vo-raad.nl/system/downloads/attachments/000/000/091/original/Toelatingscode-vmbo-havo.pdf?1473767090
    Succes!
    Hartelijke groet,
    Carola de Koning


    Door Nanette op 29 november 2017

    Bedankt voor dit artikel. Ons oudste kind gaat volgens jaar naar de middelbare school. Dat is erg spannend! Wij hopen haar zo goed mogelijk te kunnen sturen in het maken van de juiste keuze.


    Door Carola de Koning op 29 november 2017

    Graag gedaan Nanette! Ja dat is inderdaad spannend. Succes!
    Hartelijke groet,
    Carola

    Plaats een reactie


    *