Wat zijn studievaardigheden?

Als je kind in de bovenbouw van de basisschool zit, dan krijgt hij behalve lessen in begrijpend lezen ook studievaardigheden aangeboden. Beide onderdelen lijken in eerste instantie op elkaar, maar er zijn toch zeker wel belangrijke verschillen te noemen.

Bij begrijpend lezen leert je kind vooral leesstrategieën ontwikkelen om verschillende teksten goed te begrijpen. Bij het aanleren van studievaardigheden ontwikkelt je kind vooral vaardigheden die hij gebruikt om studerend te leren. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het verzamelen van informatie, of hoe je aantekeningen bij een tekst maakt. Deze vaardigheden zijn dus heel belangrijk voor de verdere ontwikkeling van je kind bij de overstap naar het voortgezet onderwijs. Welke studievaardigheden er zijn en hoe je als ouder je kind hierbij kunt ondersteunen lees je in dit artikel.

Begrijpend Lezen Groep 6 Werkbladen (Gratis)

Werkbladen Begrijpend Lezen Groep 7 (Gratis)

Begrijpend Lezen Groep 8 Werkbladen (Gratis)

Welke studievaardigheden zijn er?

Studievaardigheden hebben dus vooral als doel om je kind te leren hoe hij het beste een studietekst kan bestuderen om deze te begrijpen, te onthouden en toe te passen. Hierbij kun je verschillende leerstrategieën inzetten om hier vaardig in te worden. Vooral als je kind in groep 8 zit en voor de overstap naar het voortgezet onderwijs staat, is het fijn als hij alvast een aantal vaardigheden kan toepassen.

Welke studievaardigheden zijn er

Studieteksten

Tijdens het aanbieden van verschillende studieteksten leert je kind bijvoorbeeld teksten in eigen woorden samen te vatten. Hierbij wordt gekeken naar wat kernwoorden en kernzinnen zijn. Ook wordt onderscheid gemaakt tussen wat een mening is en wat een feit is in de tekst. Tijdens de lessen van begrijpend lezen heeft je kind hier al vaardigheden voor ontwikkeld, maar dezen worden tijdens de lessen studievaardigheden uitgebreid en uitgediept. Ze leren bijvoorbeeld dat bij reclameteksten de informatie eenzijdig is. Ook leren ze de studieteksten samen te vatten in een stroom- of boomdiagram en kunnen ze bronnen selecteren bij een tekst.

Informatiebronnen

Bij het werken met informatiebronnen leert je kind omgaan met verschillende bronnen waaruit hij informatie kan halen en verzamelen. Denk bijvoorbeeld aan een encyclopedie, een woordenboek en internet. Het gericht kunnen zoeken naar de juiste informatie vraagt bijvoorbeeld kennis van het alfabet en weten welke kernwoorden hierbij belangrijk zijn. Je kind leert het herkennen van de informatiebron door bijvoorbeeld te kijken naar het titelblad, de inhoudsopgave en het register. Ook het kunnen raadplegen van een handleiding is een belangrijke vaardigheid. Op internet leert je kind de juiste trefwoorden in te voeren, om de juiste informatie snel te kunnen vinden. Welke bron heb ik nodig voor deze specifieke vraag? Hoe zorg ik ervoor dat ik de juiste informatie vind om een antwoord te vinden.

Kaartlezen

Kaartlezen is echt een vaardigheid die je moet leren. Als ouder weet je vast nog wel dat je met de Bosatlas leerde zoeken naar informatie. De kaart was verdeeld in vakken, schaallijnen en een register. Al deze informatie had je nodig om een juist antwoord te geven op een topografische vraag. Ook jouw kind leert deze informatie op school. Hij leert de legenda toe te passen en leert onderscheid te maken tussen de verschillende kaarten. Waar herken je bijvoorbeeld een kaart voor bodemgebruik aan, of bevolkingsdichtheid? Hij leert dus de juiste kaart te selecteren bij de juiste vraag. In de bovenbouw leert je kind het combineren van 2 kaarten. Ook het kunnen analyseren van kaarten, aan de hand van teksten en foto’s en andere herkenningspunten, is een belangrijke vaardigheid.

Schema’s tabellen en grafieken

Bij veel studieteksten kom je schema’s, tabellen en grafieken tegen die een bepaalde informatie geven die nodig is om vragen te kunnen beantwoorden. Je wilt bijvoorbeeld weten hoe laat de trein vertrekt, dan moet je het schema van de treintijden kunnen lezen en begrijpen. Je kind leert om verschillende bronnen te gebruiken om de juiste informatie op te zoeken. Bijvoorbeeld internet, maar ook een atlas en de bijbehorende schema’s, grafieken of tabellen leren begrijpen.

Ook leert je kind dat er verschillende grafieken zijn, zoals een staaf-, beeld- of een kolomgrafiek. Hij leert deze interpreteren en invullen. Je kind leert ook zelf schema’s maken om zo informatie overzichtelijk en schematisch weer te geven. Bij een cirkeldiagram leert je kind dat deze grafiek verhoudingen laat zien. Ook worden de verschillende begrippen aangeboden zoals; tabeltitel, kolom, rij, cel, titelrij en titelkolom. Dit wordt met name aangeboden in groep 8. Net als het lezen en interpreteren van pijlenschema, stroom- en boomdiagram. Ook komen de x-as en de y-as voorbij. Je kind leert dus al deze schema’s, tabellen en grafieken herkennen en op de juiste manier te interpreteren.

Studievaardigheden voorbeelden

Hieronder volgen wat voorbeelden van opdrachten die bij studievaardigheden horen:

Studievaardigheden voorbeelden

Je kind leert hierbij kijken naar het alfabetiseren van de woorden. In dit geval is C het juiste antwoord omdat de tweede letter in de woorden hierbij bepalend is voor de volgorde.

voorbeeld vraag studievaardigheden

In dit geval moet je kind de belangrijkste informatie van het nieuwsbericht op het jeugdjournaal goed interpreteren. Je kind moet herkennen dat het hier om een actueel nieuwsbericht gaat en dat het dus belangrijk is dat je op internet zoekt op een nieuwssite die ook actueel nieuws brengt. In dit geval is C het juiste antwoord.

studievaardigheden voorbeeld vraag

In eerste instantie zal je kind misschien denken dat het antwoord ‘Estafettelopen’ moet zijn. Maar dit antwoord staat niet tussen de meerkeuzeopties. Hij zal dus moeten kijken naar de opties en dan een keuze moeten maken. Veel kinderen vergissen zich ook nog wel eens in de betekenis van het woord ‘minste’ en lezen ‘meeste’. In dit geval is antwoord B het juiste antwoord.

Studievaardigheden groep 7 en groep 8

Veel scholen bieden al een methode aan vanaf groep 5 om de studievaardigheden te ontwikkelen bij kinderen, maar nog lang niet alle scholen kiezen ervoor om dit met hulp van een methode te doen. Ook in de lessen rekenen komen bijvoorbeeld al veel studievaardigheden aan bod, zoals het lezen van schema’s, tabellen en grafieken. En ook bij begrijpend lezen leert je kind bijvoorbeeld al samenvattingen te maken, hoofd- en bijzaken te onderscheiden. Bij de wereldoriëntatie vakken wordt ook al regelmatig schematische informatie gedeeld of leert je kind omgaan met kaartlezen in een atlas.

De meeste scholen kiezen er wel voor om studievaardigheden in ieder geval in groep 7 en 8 met hulp van een methode aan te bieden. Kinderen leren hierdoor heel gericht herkennen welke studievaardigheden zij kunnen inzetten om informatie beter te begrijpen.

CITO Toets en Studievaardigheden

CITO biedt het afnemen van de toets Studievaardigheden aan vanaf groep 5. De volgende vaardigheden worden hierbij getoetst:

Taak 1:
Kaartlezen en lezen van tabellen, schema’s en grafieken

Taak 2:
Samenvatten van studieteksten en opzoeken van informatie

Niet alle scholen kiezen ervoor om deze toets al vanaf groep 5 af te nemen. De meeste scholen nemen de toets in groep 7 en groep 8 af. De toets wordt éénmaal per jaar afgenomen, in mei of in juni. In groep 8 kan de keuze worden gemaakt om deze aan het begin van het jaar af te nemen of in het midden van het jaar.

Met de resultaten op de toets Studievaardigheden, kan de leerkracht analyseren en interpreteren hoe goed je kind deze vaardigheden beheerst en waar hij eventueel hulp bij nodig heeft.

Hoe kun je je kind helpen bij het ontwikkelen van studievaardigheden?

Als ouder kun je je kind prima een handje helpen bij het ontwikkelen van studievaardigheden. Kijk maar eens naar de volgende voorbeelden:

  • Stel je gaat op vakantie naar het buitenland en je wilt wat meer over de omgeving te weten komen. Wat is er te doen? Wat kun je allemaal ondernemen en zien? Je kunt dan samen met je kind allerlei bronnen raadplegen zoals internet of informatieboeken uit de bibliotheek. Ook kun je samen met je kind de route ernaar toe bepalen met hulp van een atlas. Wat is de kortste weg ernaar toe en waar kom je allemaal langs?
  • Vraag je kind eens informatie op te zoeken over een kinderboekenschrijver. Welke bron kan hij gebruiken? Welke zoekwoorden zijn dan belangrijk?
  • Bekijk de thermometer buiten. Hoeveel graden is het vandaag?
  • Maak een schema waarin je een planning maakt van leuke activiteiten voor de komende maand. Laat de bijbehorende informatie opzoeken en in het schema verwerken zoals datum, plaats, tijdstip, kosten en wie gaan ermee
  • Doe boodschappen en bekijk samen het betaalbonnetje. Klopt deze? Zijn de kortingen eraf? Welke informatie zie je nog meer op het bonnetje?
  • haal eens informatieve boeken uit de bibliotheek waarin behalve teksten ook schema’s en tabellen in staan

Hoe belangrijk zijn studievaardigheden bij het schooladvies?

Als je kind in groep 8 zit wordt er een schooladvies gegeven. Vaak wordt er al een voorlopig schooladvies in groep 7 door de leerkracht met ouders en kind besproken. Zo weet je kind alvast welke mogelijkheden er zijn. De twee belangrijkste vakken waar vaak naar gekeken wordt voor een goed onderbouwd advies zijn rekenen en begrijpend lezen.

Studievaardigheden is niet direct een vak waar specifiek naar de resultaten gekeken wordt om een goed onderbouwd advies te kunnen geven. Uiteraard zeggen de resultaten op de CITO Toetsen studievaardigheden wel iets over de manier waarop je kind deze vaardigheden beheerst. Vaak liggen ze op één lijn met de resultaten van begrijpend lezen.

Als je ziet dat je kind moeite heeft met deze vaardigheden kun je samen met de leerkracht eens kijken waar dat aan ligt. Begrijpt je kind de vraagstellingen? Kent hij alle schema’s en tabellen en kan hij deze goed interpreteren? Hoe gaat het met kaartlezen? Welke oefeningen heeft hij nog nodig om zichzelf daarin te ontwikkelen? Het beheersen van goede studievaardigheden kan je kind in ieder geval helpen bij de overgang naar het voortgezet onderwijs. Daar zijn deze vaardigheden namelijk heel belangrijk om zelfstandig met de studieteksten om te kunnen gaan.

Studievaardigheden en het voortgezet onderwijs

Het beheersen van goede studievaardigheden zorgt ervoor dat je op het voortgezet onderwijs makkelijker en beter leert. Vaak zie je dat kinderen in het eerste jaar veel moeite hebben met het toepassen van deze vaardigheden. Kinderen zijn er nog niet aan gewend dat ze veel zelfstandig moeten doen, zoals het maken van huiswerk.

Op de basisschool hebben ze al wel een stukje vaardigheden aangeleerd gekregen, maar het echte werk, waarbij al deze studievaardigheden toegepast moeten worden, komt pas op het voortgezet onderwijs. Veel kinderen lopen daarin dan ook vast in het eerste jaar. Het is goed om als ouder daar alert op te zijn. Wat heeft jouw kind nodig om deze studievaardigheden goed toe te passen? Denk bijvoorbeeld aan het maken van een samenvatting voor het leren voor een toets. En als het lastig wordt, hoe zet je dan door, welke leerstrategie kan je daarbij helpen?

Door een goede beheersing van de studievaardigheden lukt het ook jouw kind om beter zelfstandig te leren. In het artikel Leren Leren kun je meer lezen over de verschillende leerstrategieën die belangrijk zijn om tot leren te komen.

Als ouder kun je je kind heel bewust ondersteunen bij het ontwikkelen van studievaardigheden. Zoek het vooral in dagelijkse dingen, waarbij je het direct in de praktijk kan toepassen. Zo heeft je kind soms niet eens in de gaten dat het aan het leren is en is het voor jou als ouder een leuke uitdaging om naar voorbeelden te zoeken om deze vaardigheden te ontwikkelen.

Marja Wouda

Marja (MSEN) is Remedial Teacher, Intern Begeleider, Kindercoach en behaalde een Bachelor of Education (PABO) en een Master SEN.

Gerelateerde artikelen

Reacties

Eén reactie op “Wat zijn studievaardigheden?”
  1. Ik vind de informatie heel leerrijk voor mij als ouder. Ik kan nu gerichter mijn zoon die in groep 6 zit ondersteunen. Vooral met begrijpend lezen, scoort hij nog slecht voor cito- begrijpend lezen en daardoor ook voor studievaardigheden.Vanuit de school krijgen de kids niet de ondersteuning om hun niveau op te trekken. De toetsen worden afgenomen en het blijft daarbij tot de volgende ronde.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *