Concentratieproblemen bij jouw kind op de basisschool?

Heb jij de leerkracht van je kind wel eens horen zeggen dat je kind moeite heeft met het concentreren op zijn werk? Dat hij snel is afgeleid door de andere kinderen in de klas? Of dat hij snel wegdroomt en naar buiten kan staren? Dan kan het zijn dat je kind last heeft van concentratieproblemen.

Tegenwoordig hoor je al snel deze term voorbijkomen, maar wat is het nu precies? Hoe herken je concentratieproblemen bij je kind? En hoe kun je je kind helpen om hier beter mee om te gaan?

Mijn kind heeft concentratieproblemen

Concentratieproblemen bij kinderen is niet iets van de laatste tijd. Dat het ene kind zich veel beter kan concentreren dan het andere kind is al langer een beeld dat we kennen. Misschien herken jij ook wel verschillen bij je eigen kinderen, waarbij je ene kind zich urenlang kan vermaken met speelgoed en je andere kind misschien steeds weer opnieuw wil beginnen met een nieuw spel en moeite heeft om iets af te maken.

Het kan ook zijn dat je het bij jezelf herkent, dat je soms moeite hebt om je te concentreren tijdens het werk, dat je snel bent afgeleid en moeite hebt om de draad weer op te pakken. Concentratieproblemen zijn namelijk erfelijk. Dus als je ervaart dat je kind moeite heeft met concentratie op school, kan het heel goed zijn dat het bij één van de ouders ook aanwezig is.

Maar hoe herken je concentratieproblemen? Wat de één als probleem ervaart hoeft de ander niet zo te ervaren. Hieronder kun je lezen aan welke kenmerken concentratieproblemen over het algemeen voldoen.

Kenmerken concentratieproblemen

Als we het hebben over concentratieproblemen bij een kind, is het goed om onderscheid te maken tussen concentratiemoeilijkheden en een concentratiestoornis. Dit is namelijk niet hetzelfde en moet ook zeker niet met elkaar verward worden. Wat zijn nu de verschillen?

Concentratiemoeilijkheden

Als je kind concentratiemoeilijkheden ervaart is dit vaak tijdelijk van aard. Het heeft namelijk vaak te maken met een situatie die zich op dat moment voordoet. Er is bijvoorbeeld in de thuissituatie een scheiding gaande of er is iemand ziek in de familie. Het kan ook om een positieve gebeurtenis gaan zoals de geboorte van een broertje of zusje, een viering die eraan komt zoals een verjaardag of het Sinterklaasfeest.

Deze situaties kunnen ervoor zorgen dat je kind afdwaalt met zijn gedachten en zich moeilijk kan concentreren op zijn schoolwerk. De situatie is dan de oorzaak van het tijdelijk niet goed kunnen concentreren. Als de situatie weer stabiel is, of voorbij is, dan zullen de concentratiemoeilijkheden ook weer verdwijnen. Het tijdelijke probleem is dan niet zozeer een kenmerk van je kind zelf, maar wordt veroorzaakt door een situatie van buitenaf.

Concentratiestoornis

Als er sprake is van een stoornis, dan is het probleem een kenmerk van het kind zelf. Het probleem speelt zich dan af in de hersenen van het kind. Dit proces kan niet zomaar worden veranderd of opgelost worden. Het is vaak aangeboren en het kind zal moeten leren om ermee om te gaan. Vaak wordt deze concentratiestoornis ook wel ADHD genoemd en zal moeten worden vastgesteld door een professioneel onderzoeker.

Het is dus goed om onderscheid te maken in waar de concentratieproblemen vandaan komen? Als je kind vanaf jongs af aan al last heeft van het niet goed kunnen concentreren, dan kun je je afvragen of dit aangeboren is. Als je merkt dat er ineens een gedragsverandering gaande is, waarbij je kind ineens moeite heeft met het niet goed kunnen concentreren, dan kun je je afvragen of er iets speelt in de omgeving waar hij mogelijk last van heeft.

Er zijn 3 kenmerken waar je concentratieproblemen aan kunt herkennen?

Aandachtsproblemen

Aandachtsproblemen bij je kind herken je vooral door een korte spanningsboog, snel afgeleid zijn,  zich gauw vervelen en snel overschakelen van de ene activiteit naar de andere zonder dat hij iets afmaakt. Ook kan hij chaotisch overkomen en slecht prioriteiten stellen. Soms kun je een hyperfocus herkennen waarbij je kind volledig op kan gaan in een activiteit om vervolgens daarna weer volledig sterk afgeleid te zijn. Hij brengt dan alleen aandacht op aan activiteiten die hem interesseren.

Hyperactiviteit

Bij hyperactiviteit gaat het vooral om onrust in het lichaam. Je kind beweegt bijvoorbeeld voortdurend heen en weer op zijn stoel. Of hij praat heel druk en snel. Hij heeft het gevoel altijd met iets bezig te moeten zijn. Dat kan frunniken aan een papiertje zijn of schommelen met zijn benen en komt moeilijk tot ontspanning. Sommige kinderen zeggen wel eens dat het altijd druk is in hun hoofd.

Impulsiviteit

Impulsiviteit herken je doordat je kind eerst doet voordat hij nadenkt. Ook vindt hij het lastig om anderen uit te laten praten en valt hen voortdurend in de reden. Vaak herken je dit bij kinderen die ongeduldig gedrag laten zien en daar moeilijk in te corrigeren zijn.

Mijn kind kan zich niet concentreren op school

Als je kind last heeft van concentratieproblemen op school, dan uit zich dat vaak in de werkhouding. Misschien heeft de leerkracht van je kind wel eens gezegd dat je kind moeite heeft met opletten of om zijn werk op tijd af te krijgen of liever met anderen bezig is dan met zijn schoolwerk. Dit zijn kenmerken van werkhoudingsproblemen die veroorzaakt kunnen worden door concentratieproblemen. Het kan zijn dat je kind last heeft van één kenmerk, maar het kan ook zijn dat je kind last heeft van meerdere kenmerken waardoor zijn werkhouding niet optimaal is.

Hoe herken je werkhoudingsproblemen bij je kind

  • de mate van aandacht voor de taak
  • impulsieve houding
  • weinig verdieping in de taak
  • onvoldoende zelfstandig kunnen werken
  • werktempo te snel of te langzaam
  • onregelmatig werkritme
  • weinig zelfcontrole

Als je merkt dat je kind last heeft van één of meer kenmerken die mogelijk met concentratieproblemen te maken hebben, dan is het goed om eens met de leerkracht te gaan praten om samen te kijken hoe je je kind hierbij kan helpen. Bekijk ook:

Beter kunnen concentreren op school

Samen met de leerkracht kun je bespreken waar de concentratieproblemen mogelijk door veroorzaakt worden. De leerkracht zou een observatie kunnen uitvoeren in de klas waarbij hij kijkt naar hoe je kind omgaat met zijn taken. Pakt hij bijvoorbeeld direct zijn spulletjes die hij nodig heeft om zijn werk te doen, of heeft hij het druk met zijn buurman en kletst onverstoorbaar door tot de leerkracht hem corrigeert?

Ook tijdens de taak kan de leerkracht observeren of je kind gericht is op de uitvoering of voortdurend om zich heen kijkt omdat hij wordt afgeleid door de geluiden en bewegingen in de klas. Wiebelt je kind veel met zijn voeten, beweegt hij onrustig en gaat hij regelmatig van zijn plaats om bijvoorbeeld even naar het toilet te gaan of om zijn potloodpunt te slijpen.
Deze observatie kan helpen om de oorzaak van de problemen te achterhalen. Als je kind bijvoorbeeld moeite heeft om op te starten met zijn taak, dan kan de leerkracht daar rekening mee houden en je kind direct bij de start even helpen om de juiste spullen klaar te leggen.

Samen met de leerkracht kun je bespreken welke mogelijkheden er zijn om de werkhouding van je kind te verbeteren. Denk aan:

concentratieproblemen

Concentratieproblemen: is er een test voor mijn kind?

Als ouder weet je vaak wel of de concentratieproblemen van je kind worden veroorzaakt door een tijdelijke situatie of dat je kind altijd al last heeft gehad van een moeizame concentratie. Soms kunnen de problemen steeds groter worden en invloed hebben op de prestaties van je kind. Dan kun je je als ouder best zorgen maken. Dat is heel begrijpelijk. Praat daarover met de leerkracht van je kind en vraag welke stappen je als ouder kunt zetten om je kind te helpen.

Als de school ook ervaart dat de problemen invloed hebben op de schoolprestaties, dan kan de school een onderzoek aanvragen zodat er gekeken kan worden naar de oorzaken. Dit noemen we een psychologisch didactisch onderzoek. Een dergelijk onderzoek kan ook aangevraagd worden via de huisarts. Soms vindt de school het namelijk niet nodig om verder onderzoek te doen, maar maak je je als ouder toch zorgen. Je kunt dan via de huisarts een verwijzing vragen voor een onderzoek naar de concentratieproblemen.

Dit onderzoek wordt afgenomen door een psycholoog. Zij zal zowel de school als jullie als ouders vragenlijsten geven om in te vullen. Deze vragenlijsten geven een beeld van je kind zodat de psychoog kan beoordelen of er bijvoorbeeld kenmerken zijn van ADHD of dat er mogelijk andere oorzaken zijn die de concentratieproblemen verklaren.

Stel dat blijkt dat er sprake is van een concentratiestoornis dan wordt je kind gediagnosticeerd. Dit kan zijn dat je kind ADHD heeft of ADD. Het verschil is dat er bij ADD geen sprake is van hyperactiviteit en bij ADHD wel. Het voordeel van zo’n diagnose is dat duidelijk is waar de problemen vandaan komen en dat de omgeving van je kind daar rekening mee kan houden.

Ook kun je als ouder overwegen om medicatie ter ondersteuning te geven. Het is begrijpelijk dat je dit als ouder niet zomaar doet, praat daar goed over met de specialist zodat je een weloverwogen beslissing kan nemen.

Hulp bij concentratieproblemen van je kind

Je kunt je kind ook betrekken bij het omgaan met zijn concentratieproblemen. Er zijn bijvoorbeeld allerlei trainingen waar je kind aan mee kan doen om vaardiger te worden in het omgaan met de concentratieproblemen. Denk bijvoorbeeld aan:

  • vriendentraining
  • sociale vaardigheidstraining
  • mindfulness voor kinderen
  • concentreren kun je leren
  • werkgeheugentraining
  • enz.

Tips voor ouders voor het omgaan van de concentratieproblemen van je kind

Zoals al eerder is verteld in dit artikel, hangt het heel erg af van de oorzaak van de concentratieproblemen van je kind hoe je daar als ouder mee om kunt gaan. Worden de problemen veroorzaakt door een tijdelijke situatie of zijn ze aangeboren en horen ze bij je kind?

Alhoewel het soms lijkt dat je als ouder niet zoveel kunt doen aan de concentratieproblemen van je kind, je kunt toch wel het één en ander doen om ervoor te zorgen dat je je kind helpt om zo goed mogelijk met de problemen om te gaan.

concentratieproblemen kind tips

Door rekening te houden met situaties die mogelijk lastig kunnen zijn voor je kind, kun je al veel voorkomen. Praat vooral ook met je kind hoe hij zelf zijn concentratieproblemen ervaart en zoek samen naar oplossingen. Vaak weet je kind zelf heel goed waar hij behoefte aan heeft. En als je je kind betrekt bij zijn eigen oplossingen, zul je merken dat hij veel gemotiveerder is om aan het probleem te werken.

Zorg er in ieder geval voor dat je de problemen serieus neemt. Als je kind voor de zoveelste keer zijn spullen niet heeft opgeruimd, of niet afmaakt waar hij mee bezig is, kan het helpen dat je weet waar het vandaan komt. Het zal niet altijd makkelijk zijn, maar zo kun je wel samen zoeken naar oplossingen zodat het geen strijd wordt, maar een ontwikkelpunt zowel voor je kind als voor jou als ouder.

Marja Wouda

Marja (MSEN) is Remedial Teacher, Intern Begeleider, Kindercoach en behaalde een Bachelor of Education (PABO) en een Master SEN.

Gerelateerde artikelen

Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *