Download nu de GRATIS Oefenbladen Rekenen
Toegang

Page content

Tafels oefenen: uitleg en de beste oefentips

Tafels oefenen: uitleg en de beste oefentips

Het leren vermenigvuldigen is geen gemakkelijk klus. Veel kinderen hebben er moeite mee.
De rekenmethodes starten in groep 4 met het aanleren van de tafels zoals wij die kennen, het opdreunen van de rijtjes.

De tafels leren


De ene methode leert in groep 4 de tafels 1 tot en met 5 en de tafel van 10, de andere leert meteen alle tafels tot en met tien aan. Maar voordat hiermee wordt begonnen is er al heel wat aan vooraf gegaan. Het begint al in groep 1. Jonge kinderen leren vooral door dingen te dóen. De juf geeft aan drie kinderen twee gekleurde potloden. Ze vraagt aan haar leerlingen hoeveel potloden de kinderen hebben. Hoogstwaarschijnlijk worden de potloden één voor één geteld.
Jaren later kunnen de kinderen de som 3×2=6 vlot benoemen. Maar voordat het zo ver is, moet er nog heel wat gebeuren.

tafels oefenen groepjes maken

Groepjes maken van voorwerpen.

In de onderbouw is je kind vooral met materiaal bezig. Door veel te doen ervaart hij de eigenschappen van materialen, ontdekt hij wat hij er mee kan doen en breidt hij zijn kennis uit. Je kind leert dat hij groepjes kan maken van voorwerpen en deze voorwerpen bij elkaar kan optellen.

Dit wordt eindeloos gevarieerd en herhaald. In groep 2 telt je kind tot twintig en kan dus ook een vermenigvuldigsom tot twintig oplossen. Het aanleren van het vermenigvuldigen verloopt nog niet erg gestructureerd. Af en toe wordt de lesstof in de kring aangeboden en afhankelijk van de vaardigheden van je kind, zal de leerkracht hem opdrachtjes geven.

De tafels leren: de voorbereiding in groep 3

In groep 3 komt er meer structuur in het aanleren van het vermenigvuldigen. Er wordt toegewerkt naar het daadwerkelijk aanleren van de tafels in groep 4. Je kind begint met materiaal, zodat hij ziet wat er gebeurt. Een belangrijke stap daarna is het benoemen wat je ziet. Hij leert het begrip ‘keer’ zonder dat hij het symbool (x) gebruikt. Voor veel kinderen is het benoemen van wat je ziet geen vanzelfsprekendheid. Voor het verdere leerproces is het belangrijk dat je kind de zogenaamde vermenigvuldigtaal begrijpt en verwoordt.
Juf zegt: “Ik geef John, Marieke, Roos en Jelte ieder twee potloden. Hoeveel potloden heb ik uitgedeeld? Ik tel alle potloden bij elkaar op. Ik heb acht potloden uitgedeeld.” De leerkracht zal in het begin alle potloden één voor één tellen en waarschijnlijk zal er een slimmerik zijn die zegt dat dit veel sneller kan. En dat is wat ik noem, een mooi rekenmomentje.

vermenigvuldigen, tafels
Rekenen is namelijk zo snel mogelijk tot een goede oplossing komen. En herhaald optellen betekent een belangrijke versnelling in het rekenproces. De slimmerik heeft een patroon ontdekt waardoor hij niet steeds alle potloden meer telt. Nu het herhaald optellen wordt herkend, kan het worden toegepast. En tot slot verandert het verhaaltje van de potloden in een som: Vier keer twee is acht. In groep drie leren de kinderen deze taal aan. Het symbool dat hierbij hoort, x, leren ze later. Vervolgens wordt het concrete materiaal vervangen voor tekeningen in een werkboek. En die tekeningen worden weer vervangen voor symbolen. Zo wordt het aanleren steeds abstracter.

De tafels aanleren op 3 manieren

Er worden drie modellen aangeboden om het vermenigvuldigen inzichtelijker te maken.
Het rechthoekmodel, het groepjesmodel en het lijnmodel.
Een voorbeeld van een rechthoekmodel is een bak met zomerplantjes.
De bak is 3 rijen breed en 5 rijen lang.

Tafels oefenen, rechthoekmodel.

De structuur van de bak, de plantjes staan netjes op een rij, nodigt uit tot versnelt optellen. Namelijk 5+5+5. Dit model staat getekend in het werkboek, met mooie plantjes erin, zodat je kind er een goede voorstelling van kan maken.
Een volgende stap is het zelf tekenen van het model. Dan zullen de plantjes al vrij snel veranderen in symbolen. De versnelling in het rekenproces zal hierdoor ontstaan.

Een ander model is het groepjesmodel.
“Maak groepjes van 5 koekjes en tel hoeveel groepjes je hebt getekend.” Je kunt deze opdracht ook eerst concreet voordoen en daarna kan je kind in een werkboek vergelijkbare opdrachten maken.

tafels oefenen, groepjesmodel

Tot slot het lijnmodel.
Bij dit model wordt gebruik gemaakt van een getallenlijn. Op deze lijn laat je sprongen zien. Het herhaald optellen wordt zo heel inzichtelijk gemaakt.

tafels oefenen, lijnmodel

In deze drie modellen is er sprake van voorbereidend vermenigvuldigen. Je kind ziet wat er gebeurt, maar maakt nog geen gebruik van van formele taal. Het woord ‘keer’ blijft nog achterwege. Het leren verwoorden en handelen vindt tegelijkertijd plaats, zodat je kind een koppeling leert maken tussen wat hij zegt en doet. Zo blijft de taal betekenisvol.
Je kind leert eerst wat vermenigvuldigen inhoudt en dan pas hoe je de som noteert.

De tafelsommen sneller oplossen

Nu je kind weet wat vermenigvuldigen inhoudt, kan hij verder naar de volgende stap. Hij mag nu zelf een betekenisvolle situatie bedenken bij de opgegeven som. Op deze manier blijft de keersom betekenis houden en weet je kind wat hij doet.

In deze begripsvormingsfase, krijgen de rechthoek- en groepsmodellen veel aandacht. Deze modellen zorgen ervoor dat je kind begrijpt wat hij doet. Deze ondersteunende modellen verklaren dat het bij vermenigvuldigen gaat om herhaald optellen.

 

Een groot nadeel van het rijtjesmodel is dat je kind de neiging kan krijgen om alles te tellen. Je kind ziet drie dozen staan met vier sinaasappelen en gaat alle sinaasappelen tellen. Natuurlijk zijn er kinderen die het tellen snel beu worden en uit zichzelf een verkorte strategie bedenken, maar dat is niet bij de meerderheid. De juiste strategie moet de meeste kinderen worden aangeleerd. Om het versneld optellen te stimuleren hebben ze een oplossing bedacht. De dozen sinaasappelen worden gestapeld en alleen in de bovenste doos kun je het aantal sinaasappelen zien. Als er in de bovenste doos vier sinaasappelen liggen dan zitten die ook in de andere dozen. Je kind kan ze niet meer tellen en moet nu de som 4+4+4= uitrekenen. Dit is al een behoorlijke versnelling ten opzichte van het een voor een tellen.
Aanvankelijk stond het aanleren van de strategie centraal en nu wordt het benoemen van het juiste antwoord steeds belangrijker.

Makkelijk tafels leren: veel gebruikte strategieën

Nu je kind weet wat vermenigvuldigen inhoudt, leert hij hoe hij de vermenigvuldigsommen sneller kan oplossen. Je kind leert de omkeerstrategie (8×4 = 4×8), verdubbelen (3×4= 12 dus 6×4 = het dubbele van 12), en halveren (10×4=40, 5×4=20, de helft van 40). De omkeerstrategie blijkt het meest eenvoudige te zijn.
De andere twee vragen om meer rekenkundig inzicht. Je kind is ook hard bezig met automatiseren van het optellen en aftrekken. Daarom zijn de andere twee strategieën lastiger. Het is belangrijk dat je kind leert dat er verschillende oplossingsmogelijkheden zijn. Een goede rekenaar beschikt namelijk over verschillende oplossingsstrategieën.

Tafels oefenen groep 4

Je hebt hierboven gelezen wat er allemaal bij komt kijken voordat je kind de tafels gaat leren. In groep 4 is het dan zo ver. Het aanleren van de tafel van 1 levert nooit problemen op. De tafel van nul zorgde altijd voor hilariteit bij mijn leerlingen. De tafels van 2 en 10 worden als eerste aangeleerd. Bij de tafel van twee worden alle even getallen opgenoemd. Dit hebben ze in groep 2 al geleerd. Het blijft wel belangrijk om er een betekenis aan te koppelen. Je kunt bijvoorbeeld schoenparen tellen. Ook blijkt dat het aanleren van de tafel van 5 eenvoudig is. Ter ondersteuning kunnen handen gebruikt worden, dat maakt het erg gemakkelijk om deze tafel aan te leren.

tafel van 5, tafels oefenen

 

Nu de tafels van 2, 5 en 10 geleerd zijn, volgen de tafels 3 en 4. Een aantal sommen is al bekend, omdat ze in de al aangeleerde tafels voorkomen. Je kind heeft inmiddels de omkeerstrategie geleerd, dus voor hem zal 3×2 hetzelfde zijn als 2×3. Naast de omkeerstrategie gebruikt je kind ook de tafels door te verdubbelen en herhaald optellen.
Als steunpunt worden de sommen 5x .. en 10x… gebruikt. Het is belangrijk dat je kind niet te lang blijft hangen in het herhaald optellen, omdat dit foute antwoorden in de hand werkt.

Download de Gratis Oefenbladen Rekenen

Automatiseren van de tafels

Nu je kind kennis heeft gemaakt met de eerste tafels, wordt het tijd voor het automatiseren en vervolgens het memoriseren. Bij automatiseren gaat het erom dat je kind binnen 10 seconden het goede antwoord weet. Hij mag eventueel gebruik maken van een tussenstapje. Hij is nog heel even aan het rekenen voordat hij het antwoord weet. Bij memoriseren wéét je kind het antwoord en zegt dit vlot en goed. Dit is het einddoel van het aanleren van de tafels.
Helaas halen veel kinderen dit doel niet, maar de leerkracht van je kind is al erg blij als je kind de tafels geautomatiseerd heeft. En je kind komt goed uit de voeten in zijn verdere leerproces. Het automatiseren wordt geleerd door sommen niet meer op volgorde te oefenen, maar door elkaar.

tafels oefenen, hulpsom, rekentabel

 

 

 

 

 

 

 

 

Natuurlijk komt het nog voor dat de hele tafelrij wordt opgezegd, maar vindt steeds minder vaak voor. Je kind kan nog wel gebruik maken van strategieën, maar het accent ligt in deze fase op het toepassen van handig rekenen. Welke hulpsom is het handigst bij deze opgave? Je kind leert hier flexibel mee om te gaan, zodat hij vlot en goed de som kan uitrekenen. En hoe meer sommen je kind uit het hoofd weet, des te meer steunpunten heeft hij.

 

Tafels oefenen groep 4 werkbladen

Na de tafels 2 tot en met 5 en 10, komen de tafels 6 tot en met 9 aan bod. Het automatiseren van de eerder geleerde tafels gaat ondertussen door. Het aanleren van de ‘hogere’ tafels is voor veel kinderen moeilijk.
Het leren tot en met de tafel van 5 gaat nog wel, maar dan…
De leerkracht maakt gebruik van bestaande kennis. Strategieën als omkeren, verdubbelen, 1 x meer of minder worden volop gebruikt. Daarnaast werkt het goed als een opgave getekend wordt, het alom bekende rijtjesmodel wordt hier veelvuldig gebruikt. Het blijft belangrijk dat er een betekenis wordt gekoppeld aan de opgave. Dit helpt bij het onthouden en je kind begrijpt wat hij doet. Ook leert je kind dat de hogere tafel niet helemaal nieuw is.
Neem de tafel van 6. De eerst vijf sommen zijn bekend, omdat deze in de vorige tafels langs kwamen. En 10×6 kent je kind ook. Dan hoeft hij nog maar vier sommen te leren. 6×6 is een dubbele en die weet hij vast wel. Dan blijven er nog drie sommen over. Dat valt nog te overzien.

En als de tafel is aangeboden wordt er snel over gegaan op het leren automatiseren en memoriseren ervan.

Tafels oefenen groep 5

In de loop van groep 5 bekijk ik vaak welke sommen de kinderen beheersen. Alle sommen staan in een schema en ik kleur alle goede antwoorden groen en alle foute antwoorden rood. Twijfelachtige antwoorden worden oranje gekleurd. Meestal blijkt dat de meeste sommen wel beheerst worden. Als je kind ziet hoeveel sommen hij wel beheerst, is dat een enorme stimulans om de rest van de sommen ook te leren. Je kind denkt dat hij de tafels helemaal niet kan, maar dat valt meestal wel mee. Een paar sommen moet hij nog oefenen en dat is nog te overzien. De meeste kinderen kennen, na gericht oefenen, na een week ook de meest lastige keersommen uit hun hoofd.

 

Grote keersommen oefenen

Nu je kind alle tafelsommen tot en met 10 heeft geleerd, kan hij ook sommen als 14×6 uitrekenen.

Je kind splitst 14 in de getallen 10 en 4. Dan maakt hij twee keersommen.  10×6 en 4×6.

De sommen kan hij eenvoudig uitrekenen. Door het hoge getal te splitsen wordt het rekenen met hogere getallen eenvoudiger.

 

Tafels oefenen op papier en nog 7 andere manieren

De laatste jaren is er veel te doen geweest over het aanleren van de tafels. Jarenlang is hier te weinig aandacht aanbesteed in het onderwijs. Een kind leerde de tafels, maar van herhaling was geen sprake. Hier zijn ze gelukkig van terug gekomen, want uit veel onderzoeken blijkt dat je de tafels vaak moet herhalen, ook in de groepen 7 en 8. Het meest efficiënt blijkt het mondeling oefenen. Het ouderwetse rijtjes dreunen. Ik denk dat dit inderdaad zo is, en goed te gebruiken naast de reguliere lesmethoden. Je kind moet op een gegeven moment wel weten wat vermenigvuldigen inhoudt. Daar wordt immers veel aandacht aan besteed in de rekenmethoden. Het inoefenen van de tafels komt veel minder aan bod. Het is aan de leerkracht hoeveel tijd hij hierin wil steken.

Voor het inprenten van de antwoorden zijn vele oefenmogelijkheden die je heel goed ook thuis kunt gebruiken.

  • Op de tablet, er zijn veel verschillende gratis apps verkrijgbaar.
  • Met liedjes, op youtube staat er een aantal
  • Op papier, schrijf de hele rij maar op. Tijdens het schrijven van de som krijgt je kind uitrekentijd
  • Met een oefenboek
  • Kinderen werken graag met kleuren, geef iedere tafel een aparte kleur
  • WC poster. Hierop staan alle tafels. Persoonlijk kies ik er voor om één tafel per week in de wc te hangen. Dan blijft het overzichtelijk.
  • Schrijf de sommen op kaartjes en de antwoorden op de achterkant. Eén som per kaartje
  • Oefen een tafel mondeling, zomaar even tussendoor. Dan blijft het speels en ligt er geen dwang achter.


Tafels oefenen groep 4 spelletjes

4 op een rij met tafels

Wat heb je nodig?

  • 4-op-een-rij-kaart
  • Twee kleuren fiches
  • Twee pionnetjes (of twee paperclips of twee bonen of twee …)
  • Dobbelsteen

Download de 4-op-een-rij-kaart

Hoe speel je het spel?

  1. Print de 4-op-een-rij-kaart.
  2. Verdeel de fiches.
  3. Gooi nu allebei met de dobbelsteen.
  4. Wie het hoogste heeft gegooid mag de pionnetjes onder twee getallen zetten en beginnen: 
  • Kies twee getallen in de rij onder de 4-op-een-rij-kaart en zet onder bij beide getallen een pionnetje.
  • Maak nu een keersom van de twee getallen en leg een fiche op het goede antwoord. Bijvoorbeeld: één pionnetje onder 4 en één pionnetje onder 6:
    4 x 6 = 24. Leg de fiche op het getal 24.
  1. De beurt gaat nu naar de andere speler. Hij/zij zet één van de pionnetjes onder een ander getal, maakt een keersom van de twee getallen waar de pionnetjes onder staan en legt zijn of haar fiche op het goede antwoord. Bijvoorbeeld: verplaats het pionnetje dat onder 4 staat naar 7:  7 x 6 = 42. Leg de fiche op het getal 42.
  2. De beurt gaat weer naar de andere speler.  Hij/zij zet één van de pionnetjes onder een ander getal, maakt een keersom van de twee getallen waar de pionnetjes onder staan en legt zijn of haar fiche op het goede antwoord.
  3. Enzovoort.

Wie het eerst 4 op een rij heeft, heeft gewonnen!

Je ziet dat het aanleren van tafels een heel proces is, die al in de onderbouw start. Je kind leert eerst spelenderwijs wat herhaald optellen is en langzamerhand wordt er toegewerkt naar het aanleren van de befaamde rijtjes. Belangrijk hierin is het herhalen. Hoe vaker, hoe beter en jullie kunnen dit thuis heel goed doen. En bedenk, hoe eerder je kind de tafels kent, hoe gemakkelijker hij het heeft in de rekenles.

Succes met oefenen.

Petra Fränzel

De RT juf

 

10 manieren om de tafels te oefenen

In onderstaande video zie je 10 manieren om de tafels te oefenen! Vooral de tafels oefenen met het balspelletje vinden de kinderen erg leuk om te doen. Ook met hun ouders!

Als je de tafels van 12, 15 en 25 gaat oefenen, herhaal dan ook de tafels van 1 t/m 10. Het is daarbij vaak niet nodig om de hele makkelijke tafels, zoals de tafels van 1 en 10,  hierin mee te nemen.

Tafels oefenen met het tafelhappertje

Een leuk idee van Marcel Schmeier van Onderwijsgek.nl is het ‘tafelhappertje’. Dit vinden de meeste kinderen leuk om te doen. Je kunt voor elke tafel een happertje maken en je kunt bijvoorbeeld een happertje maken met de tafelsommen die je kind nog lastig vindt.

Tafels oefenen: online

Als je ervoor kiest om je kind de tafels online te laten oefenen (of om beiden te doen) dan heb je de keuze uit vele oefenprogramma’s op internet. Je kunt de tafels online oefenen met een gratis programma.

Je kunt bij deze website zelf aangeven welke tafels je door elkaar wenst te oefenen. Het programma werkt met een ‘kleurtjesoverzicht’. De tijd waarbinnen een antwoord wordt gegeven, wordt bijgehouden. Hierbij wordt gewerkt met de kleuren groen, geel, oranje en rood. Aan de hand daarvan worden sommen vaker of minder vaak gevraagd. Je kind kan dus effectief de sommen oefenen die hij of zij nog niet beheerst.

Het is aan te raden om elke dag een korte tijd te oefenen. Dat is beter dan bijvoorbeeld één keer per week lang oefenen. Ook als je denkt: ‘mijn kind kent die tafels nu wel’, af en toe weer even herhalen. Tafels oefenen blijft ook nog belangrijk in groep 5.

tafels oefenen

Tafels oefenen in redactiesommen

De tafels komen in groep 4 ook terug in de verhaaltjessommen. Als je de tafels samen met je kind met een oefenboek wil oefenen dan kun je dat doen met de oefenboeken rekenen. In de oefenboeken zijn ‘kale’ tafelsommen opgenomen, gevolgd door redactiesommen.

Download een pdf voor het oefenen van de tafels.

Download PDF Tafels oefenen

Ook andere sommen oefenen?

Download de gratis oefenbladen rekenen van de groep van je kind:

gratis tafelbladen

Gratis oefenbladen rekenen (alle groepen beschikbaar)

Rekenen op het niveau van de groep van je kind oefenen?

Comment Section

9 reacties op “Tafels oefenen: uitleg en de beste oefentips


Door A.Toussaint op 23 februari 2017

Zo leuk om tijdens het eten of spelen het rekenen te oefenen.
Met bestek, het eten in vakjes verdelen, stukjes fruit, borden, handen etc.
Er is altijd wel iets waar je mee kunt rekenen.
Zo doen we het ook met taal aanleren.
Onze kleindochter is vier jaar en helemaal in voor dit soort “spelletjes”😉😄


Door Anneliek op 5 september 2017

Beste Maaike,
Heel leuk spel en een goed afwisseling.
Helaas staat in de tekst een klein foutje, denk ik:
“Maak nu een keersom van de twee getallen en leg een fiche op het goede antwoord. Bijvoorbeeld: één pionnetje onder 4 en één pionnetje onder 6:
4 x 6 = 24. Leg de fiche op het getal 42.” Volgens mij moet dat zijn: “Leg een fiche op het getal 24”.


Door Maaike de Boer op 7 september 2017

Hi Anneliek, bedankt voor je oplettendheid. Het is inmiddels aangepast. Hartelijke groet, Maaike


Door Tekla op 5 september 2017

leuke spelletjes om iets lastigs te oefenen en leuker te maken


Door Elke de Vries op 6 september 2017

Heel erg leuk bedacht! Ik ga het zeker uitproberen met mijn dochtertje! En ik zal het ook aan collega’s doorgeven en op de school van mijn dochter. Zo wordt het straks ook op Curaçao gespeeld 😉


Door Maaike de Boer op 7 september 2017

Hi Elke, hartelijk dank voor je reactie. Leuk om te horen! Groeten, Maaike


Door Tamara op 7 september 2017

Als je de tafeltjes wilt oefenen met die houtenblokjes waar tafeltjes opstaan, is mijn vraag, hoe werk je hiermee?


Door Carola de Koning op 12 september 2017

Hoi Tamara, je kunt bijvoorbeeld alle blokjes uit de bak/het raster halen en met de keersom naar boven op tafel leggen. Je kind pakt nu één blokje en zeg de keersom en het antwoord. Als hij/zij vlot (binnen een paar seconden) het goede antwoord zegt, legt je kind het blokje op de goede plek in de bak/het raster. Als je kind moeite heeft met de keersom leg je het blokje apart. Zo ga je door tot je alle blokjes gehad hebt. In het raster liggen de blokjes met de keersommen die je kind al kent en naast het raster liggen de keersommen die nog extra geoefend mogen worden.
Je kunt ook bingo spelen met de blokjes. Je pakt een blokje, noemt de keersom en als je kind het goede antwoord op zijn/haar bingokaart heeft staan, mag hij/zij dit getal doorstrepen. Als alle getallen van een rij zijn doorgestreept, heeft je kind bingo.
Vee plezier!
Hartelijke groet,
Carola de Koning


Door Patricia op 19 september 2017

Wat een leuke manieren om de tafels te oefenen! Nu kunnen we afwisselen en er zo echt iets leuks van maken. Een momentje samen met papa of mama erbij ipv alleen oefenen online. Heel blij met dit artikel!

Plaats een reactie


*