Wat is splitsen tot 10?

Splitsen tot 10 is een essentiële rekenvaardigheid waarbij je kind leert een getal te verdelen in 2 kleinere getallen. Het getal 5 kun je bijvoorbeeld splitsen in 3 en 2, maar ook in 4 en 1, of zelfs in 0 en 5. Vanaf de kleutergroep maken kinderen al kennis met het splitsen, maar in groep 3 wordt verwacht dat je kind de splitsingen tot 10 geautomatiseerd heeft.

Het splitsen van getallen vormt de basis voor het rekenen in de hogere groepen. Als je kind deze vaardigheid goed beheerst, zal het later veel gemakkelijker sommen kunnen maken die over het tiental gaan, zoals 6+7 of 25+19. Op Wijzer over de Basisschool helpen we je begrijpen hoe je kind hiermee leert werken.

Waarom is splitsen zo belangrijk?

Het kunnen splitsen van getallen is een fundamentele rekenvaardigheid die je kind nodig heeft voor vrijwel alle rekenhandelingen in de basisschool. Het vormt de basis voor optellen, aftrekken en later ook voor vermenigvuldigen en delen. Vooral bij sommen die over het tiental gaan, is deze vaardigheid cruciaal.

Neem bijvoorbeeld de som 25+19. Op school leren kinderen dit vaak op te lossen met behulp van een getallenlijn. Ze zetten 25 op de lijn, maken eerst een sprong van +10 naar 35 en splitsen vervolgens de overige 9 in 5 en 4. Zo komen ze via 40 (na +5) uiteindelijk bij 44 (na nog eens +4). Om dit soort sommen goed te kunnen maken, moet je kind de splitsingen van getallen tot 10 volledig geautomatiseerd hebben.

De opbouw van splitsen leren

Het leren splitsen gebeurt in duidelijke stappen. Eerst leert je kind de splitsingen van getallen tot 5, daarna tot 10 en uiteindelijk tot 20. Deze opbouw zorgt ervoor dat kinderen stap voor stap inzicht krijgen in hoe getallen zijn opgebouwd. In groep 3 ligt de nadruk op het automatiseren van de splitsingen tot 10. Dit betekent dat je kind binnen enkele seconden moet kunnen zeggen welke getallen samen bijvoorbeeld 7 vormen (zoals 4 en 3, 5 en 2, 6 en 1, 7 en 0).

Zo help je thuis met splitsen oefenen

Het mooie van splitsen is dat je het heel gemakkelijk thuis kunt oefenen met alledaagse voorwerpen. Begin altijd met concrete materialen, zodat je kind letterlijk kan zien wat splitsen inhoudt. Gebruik bijvoorbeeld:

• appels uit de fruitschaal
• potloden uit een etui
• spekjes of snoepjes
• kussens op de bank
• blokjes of ander speelgoed

Een praktische oefening is om samen 4 spekjes te tellen en je kind te vragen deze tussen jullie te verdelen. Als jullie allebei 2 spekjes krijgen, benoem dan expliciet: “Kijk, 2 en 2 is samen 4!” Probeer vervolgens andere verdelingen: 1 voor jou en 3 voor je kind, of 0 voor jou en 4 voor je kind. Door verschillende materialen te gebruiken en steeds te benoemen welke splitsing jullie maken, leert je kind spelenderwijs alle mogelijkheden. Begin met getallen tot 5 en ga als dat goed gaat door naar getallen tot 10.

Van concrete materialen naar splitsschema’s

Als je kind het splitsen met concrete materialen onder de knie heeft, kun je een tussenstap maken met kleinere voorwerpen zoals knopen, kralen of blokjes. Een handige hulp hierbij is een verdeelbord (bijvoorbeeld een gourmet- of BBQ-bordje) met 3 vakken.
Leg het bordje zo neer dat er bovenaan een groot vak zit en daaronder 2 kleinere vakken (links en rechts). Leg in het bovenste vak bijvoorbeeld 7 kralen. Laat je kind deze kralen vervolgens verdelen over de 2 onderste vakken: 1 links en 6 rechts, of 2 links en 5 rechts enzovoort. De laatste stap is de overgang naar het schrijven van de splitsingen. Op school gebruiken ze hiervoor vaak splitsschema’s of splitshuisjes. Laat je kind eerst de materialen neerleggen en daarna de getallen opschrijven. Zo maak je een geleidelijke overgang van concreet materiaal naar abstracte getallen.

Vriendjes van 10 en verliefde hartjes

Het getal 10 speelt een bijzondere rol in ons talstelsel. De splitsingen van 10 worden op school vaak de ‘vriendjes van 10’ genoemd. Denk aan combinaties als 7+3, 6+4, 8+2, 9+1 en 5+5. Deze ‘vriendjes van 10’ moet je kind uiteindelijk niet alleen geautomatiseerd maar ook gememoriseerd hebben. Het verschil? Bij automatiseren mag je kind nog een hulpmiddel gebruiken (zoals snel op de vingers kijken) maar moet wel binnen enkele seconden antwoord geven. Bij memoriseren weet je kind het antwoord direct uit het hoofd, zonder nadenken.
In groep 3 worden deze ‘vriendjes van 10’ ook vaak ‘verliefde hartjes’ genoemd. Je ziet dan in de klas hartjes hangen met bijvoorbeeld links het getal 6 en rechts het getal 4. Deze getallen zijn ‘verliefd’ omdat ze samen 10 vormen.

Creatief oefenen met verliefde hartjes

Een leuke creatieve activiteit is om samen met je kind verliefde hartjes te maken. Knip een aantal grote harten uit rood papier en schrijf met je kind de getallen op die samen 10 zijn. Bijvoorbeeld 3 en 7, 4 en 6, of 5 en 5. Een spelletje dat je hiermee kunt doen: leg je hand op een kant van het hart en vraag je kind welk getal er onder je hand zit. Dit is een speelse manier om de ‘vriendjes van 10’ te oefenen en te controleren of je kind ze al heeft gememoriseerd.
Deze hartjes kun je ophangen in de kamer waar je kind huiswerk maakt of speelt. Zo worden de splitsingen van 10 op een leuke manier zichtbaar en kan je kind er steeds even naar kijken als geheugensteuntje.

Wil je meer weten over hoe je kind kan oefenen met optellen en aftrekken? Bekijk dan ook onze video over automatiseren bij rekenen of onze uitleg over optellen over het tiental. Met de tips uit deze video kun je thuis op een speelse en effectieve manier het splitsen oefenen met je kind. Door regelmatig te oefenen met verschillende materialen en activiteiten, help je je kind deze belangrijke rekenvaardigheid onder de knie te krijgen. Bekijk de video hierboven voor een visuele demonstratie van alle oefeningen en technieken.