Voorkom de zomerdip: zo blijft je kind spelenderwijs bij in de vakantie!

6 weken zomervakantie: eindelijk tijd om buiten te spelen, zandkastelen te bouwen en lekker uit te rusten. Dat hebben kinderen (en ouders!) na een druk schooljaar dubbel en dwars verdiend. Toch merken veel leerkrachten na de vakantie dat kinderen een deel van hun kennis zijn vergeten. We noemen dit de zomerdip (of vakantiekennisverlies). Gelukkig hoef je de vakantie echt niet in een zomerschool te veranderen om dit te voorkomen. In dit artikel lees je hoe je met een paar minuten per dag het lees- en rekenniveau van je kind op peil houdt, gewoon vanaf je luchtbed of aan de ontbijttafel!

Wat is de zomerdip bij kinderen?

Tijdens de lange zomervakantie leren kinderen ontzettend veel op een andere manier. Ze ontdekken de natuur op de camping of pikken misschien zelfs een woordje Frans of Engels op. Maar omdat ze 6 weken lang geen vaste reken- en taallessen krijgen, kunnen ze de theorie van school een beetje kwijtraken.

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat de rekenvaardigheid vaak het hardst achteruitgaat, maar dat juist bij het lezen de grootste verschillen tussen kinderen in de klas ontstaan. Kinderen die in de vakantie thuis blijven doorlezen, gaan vaak met sprongen vooruit, terwijl kinderen die geen boek aanraken in niveau terugvallen.

Hoe voorkom je de zomerdip? Samen lezen werkt het best

Om deze terugval te voorkomen, organiseren scholen soms speciale leerweken in de vakantie (zomerscholen). Maar wist je dat het thuis samen lezen met je kind bijna net zo effectief is als zo’n hele zomerschool? Onderwijsexperts raden daarom een zomerleesprogramma aan: een eenvoudige aanpak waarbij kinderen tijdens de vakantie regelmatig blijven lezen. Dit kost weinig moeite, is ontzettend gezellig en werkt bewezen goed!

Zomerleesprogramma: 3 stappen om leesachterstand te voorkomen

• Stap 1: Kies samen 5 tot 10 boeken uit
  Ga voor de vakantie samen naar de bibliotheek of boekhandel en kies 5 tot 10 boeken uit die je meeneemt of thuis klaarlegt. Het is cruciaal dat deze boeken écht passen bij wat je kind leuk vindt. Voorbeeld: Is je kind gek op ridders of juist op paarden? Kies dan alleen verhalen die daarover gaan. Hoe leuker het onderwerp, hoe groter de kans dat het boek in de vakantie ook echt open gaat!
• Stap 2: Lees hardop en wissel elkaar af
  Laat je kind in de vakantie regelmatig een stukje hardop voorlezen. Voorbeeld: Laat je kind elke avond 10 minuutjes in de tent of op de bank hardop lezen. Zijn de zinnen nog een beetje moeilijk? Lees dan om de beurt een bladzijde of lees zelf het verhaal gezellig voor!
• Stap 3: Klets samen over het verhaal
  Alleen de letters oplezen is niet genoeg. Het gaat erom dat je kind het verhaal ook echt snapt (tekstbegrip). Stel daarom leuke vragen over wat jullie net gelezen hebben. Vraag door en gebruik ‘waarom’ en ‘hoe’-vragen. Voorbeeld: “Waarom denk jij dat de beer zich in de grot verstopte?” of “Hoe denk je dat het jongetje zich nu voelt?”

Rekenen en taal oefenen in de vakantie: simpele ideeën voor elke dag

Naast het lezen kun je ook het rekenen en de taalontwikkeling heel makkelijk in jullie vakantiedag verweven, zonder dat het voelt als huiswerk. Het helpt enorm om hier vaste gewoontes van te maken.

Hier zijn een paar praktische voorbeelden voor onderweg:

• Letters en cijfers speuren: Wijs de eerste letter van de naam van je kind aan op reclameborden. Of laat je kind tijdens een wandeling op zoek gaan naar een specifiek huisnummer (cijferherkenning).
• Spelletjes spelen: Een simpel dobbelspelletje of kaartspelletje helpt jonge kinderen enorm om begrippen als ‘meer’ en ‘minder’ te snappen. Voor oudere kinderen is dit de perfecte manier om stiekem de tafels te oefenen!
• Beloon de inzet (groeimindset): Loopt je kind toch vast bij het lezen van een woord op een menukaart? Geef complimenten over de moeite en de aanpak, in plaats van dat je alleen let op het goede antwoord. Kinderen die geloven dat zij leren door fouten te durven maken (een groeimindset), ontwikkelen meer zelfvertrouwen.

Download onze gratis oefenbladen

Je krijgt van ons de oefenbladen en een wekelijkse e-mail met uitleg en tips voor de groep van jouw kind. Zo kun je jouw kind echt goed helpen.

Werkbladen downloaden

Vakantieboeken Rekenen: spelenderwijs blijven oefenen in de zomervakantie

Tijdens de zomervakantie kan de rekenvaardigheid van kinderen wat wegzakken als er langere tijd geen rekenprikkels zijn. Gelukkig hoeft rekenen in de zomervakantie niet te voelen als oefenen of huiswerk. Juist in de vakantie werkt het beter om rekenen te verwerken in korte, speelse momenten die aansluiten bij het dagelijks leven. Denk bijvoorbeeld aan het tellen van schelpen op het strand, het inschatten van afstanden tijdens een wandeling of het verdelen van snacks bij een picknick.

Voor kinderen die het leuk vinden om ook in de vakantie met rekenen bezig te zijn, kunnen de Vakantieboeken Rekenen een laagdrempelige aanvulling zijn. De boeken zitten vol puzzels, spelletjes en afwisselende opdrachten waarbij kinderen ongemerkt bezig zijn met rekenen, zonder dat het als ‘oefenen’ voelt. Zo blijft rekenen luchtig, leuk en onderdeel van de vakantie, in plaats van een verplichting.

Veelgestelde vragen over de zomerdip

Heeft mijn kind nog wel echt vakantie als we moeten oefenen?
Absoluut! Onderwijsexperts benadrukken dat het maken van huiswerk in de vakantie maar heel kort hoeft te duren. Dagelijks 10 tot 20 minuten samen lezen voor het slapengaan is al genoeg. De vakantie is vooral om uit te rusten, dus verpak het leren zoveel mogelijk in gezellige spelletjes en dagelijkse uitstapjes.

Is het beter om rekenen of lezen te oefenen?
Tijdens de zomervakatie gaat rekenen bij de meeste kinderen het hardst achteruit. Toch is samen (hardop) lezen een makkelijke en leuke manier om de hersenen actief te houden. Wie veel leest, leert bovendien woorden die later weer ontzettend handig zijn bij het begrijpen van lastige rekensommen in de klas (verhaalsommen)!

Wil je ook het rekenen spelenderwijs blijven oefenen? Dan kunnen onze Vakantieboeken Rekenen een mooie aanvulling zijn. Ze staan boordevol afwisselende spelletjes, sommen en raadsels, zodat kinderen ongemerkt blijven rekenen tijdens de vakantie.

Helpt het als ik herinneringen in mijn telefoon zet?
Ja! Onderzoek toont aan dat het heel effectief is om als ouder een paar keer per week een herinnering te krijgen (via een appje of sms) met een kleine oefentip. Vraag gerust aan de juf of meester of zij voor de vakantie een leuk lijstje met kleine opdrachtjes willen mailen. Je kunt deze tips natuurlijk ook voor de vakantie zelf als wekkers in je telefoon zetten, zodat je het niet vergeet.

Bronnen

• Bolhaar, J., Houkes-Hommes, A., & Van der Ven, K. (2018). Effectieve interventies leerachterstanden in het primair onderwijs (CPB Notitie). Centraal Planbureau.
• Breuer, T., Van Wetten, S., Stolp, T., De Wolf, I., Naaijkens, E., & Bootsma, M. (2021). Extra lessen om leerachterstanden aan te pakken. Education Lab Netherlands / Universiteit Maastricht.
• Goossens, S. (2025, 2 december). Growth mindset: hype of wondermiddel? Klasse. 
• Van Wetten, S., Breuer, T., Naaijkens, E., & Bootsma, M. (z.d.). Praktijkkaart – Ouders betrekken bij oefenen. Education Lab Netherlands.

Over de auteur

Carola de Koning, BEd

Carola heeft ervaring opgedaan als bijlesjuf, kindercoach en als leerkracht in het basisonderwijs. Ze is expert in toetsstress rondom toetsen van IEP, Leerling in beeld (Cito) en de Doorstroomtoets.

Over Carola